ارشاد در معرفت و وعظ و اخلاق - قلانسى نسفى، عبد الله بن محمد - الصفحة ٨٢
نسخهT b ٤١: اگر بنده بداند كه بهترى در كدام حال است، با اين همه از روى ادب بندگى واجب كند كه حال پيش آمده را بسند كند و آن حال بهتر نخواهد.
نسخهP b ١٥: اگر بنده بداندى كه هرآينه بهترى من در كدام حال است، با اين همه از روى ادب بندگى واجب كندى كه آن حال پيش آمده را بسند كندى و آن حال بهتر نخواهندى.
اختلاف در كلمات دعائيه و احترامآميز- در نسخهT «مولى عزّ و جلّ» و در نسخهP «مولى تعالى» آمده است.
در مورد مقدّسات و رجال دينى برخورد هردو كاتب متفاوت از يكديگر است. مثلا:
- در نسخهT هرجايى كه «رسول عليه السّلام» آمده، به جاى آن نسخهP «رسول صلى اللّه عليه و سلم» آورده نشده است. و اگر در نسخهT «رسول صلى اللّه عليه و سلم» بوده، در نسخهP به جاى آن «رسول صلى اللّه عليه و آله و اصحابه و سلّم» يا «عليه السّلام» آمده است.
- مؤلف براى فرشته مرگ/ ملك الموت نيز، كلمات دعائيه «عليه السّلام» را به كار برده است. (a ٣٦).
- كاتب نسخهP كلمات دعائيه «صلى اللّه عليه و سلّم» كه در نوشتههاى اسلامى فقط به حضرت محمّد اختصاص دارد، در يك جا براى زكريا پيغامبر نقل كرده است. (a ٢٠)
- در نسخهT اگر براى خلفاى راشدين حضرت ابو بكر و حضرت عمر لقب «امير المؤمنين» (b ٤٦) بوده، در نسخهP بدون «امير المؤمنين» آمده است. و اگر در نسخهP «امير المؤمنين» عمر بن خطاب بوده، در نسخهT به جاى آن فقط عمر بن الخطاب (a ٤٢) آمده است.
- در نسخهT فقط نام «معاويه» را نوشته است، (a ١٦٤) ولى در نسخه (b ٤٠/P نام معاويه با جمله دعايى «رضى اللّه تعالى عنه» همراه شده است.[١]
______________________________
(١).
دكتر محمد رضا شفيعى كدكنى بحثى جالب دارد در مقاله «نقش ايدئولوژيك نسخه بدلها»
نامه-
[١]. دكتر محمد رضا شفيعى كدكنى بحثى جالب دارد در مقاله« نقش ايدئولوژيك نسخه بدلها» نامه-- بهارستان، تهران سال پنجم، شماره اوّل و دوّم، دفتر ٩- ١٠، ١٣٨٣ ش/ ٢٠٠٤- ٢٠٠٥ م، ص ٩٣- ١١٠ كه چطور كاتبان و نسّاخان دوره صفويه در هنگام تحرير نسخههاى آثار عطّار نيشابورى در عناوين خلفاى راشدين و نعت و منقبت آنها تصرّفاتى كردهاند. دامنه اينگونه مباحث را مىتوان گستردهتر كرد و فهرستى از كلمات احترامآميز براى يك شخصيت در نسخهها در طول تاريخ در شبكهها و حوزههاى مختلف كتابت و كتابنويسى تهيّه كرد.