ارشاد در معرفت و وعظ و اخلاق - قلانسى نسفى، عبد الله بن محمد - الصفحة ٣٠
در حين حيات پدرش به بلوغى رسيده بود، كه مىتوانست چنين سؤالى را مطرح كند.
مؤلف مكرّر از دوران كودكى خود ياد مىكند (ر. ك: (a ٢٦/T ،b ٢٦؛a ١٢٠؛b ١٤٥). از اينگونه عبارات مىتوان حدس زد كه در هنگام تأليف كتاب به بزرگسالى رسيده بود.
او از دوران كودكى به مجالس وعظگويان حاضر مىشد:
«من در كودكى شنيده بودم كه يكى از مذكّران در مجلس عام چنين گفت.»
(a ١٢٠/T )
بعد؛ خودش نيز يكى از وعاظان شد. لحن كتاب اين را كاملا تأييد مىكند. ترجمهيى كه صاحب القند از قلاسى آورده، اگر از صاحب ارشاد باشد، شهرت او به عنوان واعظ مسلّم است.
وطن مؤلف
شكى نيست كه اين كتاب در ماوراء النّهر تأليف شده است. زبان و بيان كتاب كاملا اين موضوع را تأييد مىكند (ر. ك: مباحث زبان و بيان در همين مقدّمه) در كتاب اشارهاى روشن دارد كه مؤلف روزگارى در سمرقند بوده است:
«در يك مجلس سمرقند من اين بيتها نقل كردم و حكيم جوهرى سمرقندى حاضر بود، ورا گفتم اين بيتها را ترجمه كن! ترجمه كرد.» (a ١١١/T )
نسخهپژوهان ايرانى كه از نسخههاى ارشاد در چين گزارش دادهاند، به استناد نسخههاى آنجا نسبت مؤلف را «قلانسى نسفى» نوشتهاند، ولى در نسخهT نسبت «نسفى» ضبط نشده است. بارى، نسفى بودن مؤلف مزيد تأييد است بر ماوراء النّهرى بودن او، چه، نسف يا نخشب شهرى است در ماوراء النّهر بين جيحون و سمرقند[١].
روزگار مؤلف
مؤلف هيچگونه تاريخى در كتاب نياورده است، حتى تاريخ، تأليف كتاب را هم به صراحت متذكر نشده است. چون پدر مؤلف در ٤٨٥ ه در گذشته بود و مؤلف او را با
______________________________
(١).
معجم البلدان، مدخل «نخشب».
[١]. معجم البلدان، مدخل« نخشب».