پرتو ولايت - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٦٦ - سهو نبى

نظر شيخ صدوق: شيخ صدوق- كه در جهان تشيع به رئيس المحدثين مشهور است- و استادش، ابن الوليد، عقيده داشتند كه پيغمبر مرتكب سهو شده است؛ زيرا در برخى روايات مى‌خوانيم كه پيغمبر در نماز شك كرد و در نماز چهار ركعتى يا سه ركعتى بر دو ركعت سلام داد.

مرحوم صدوق در زمينه سهو نبى تا آنجا پيش رفته است كه مى‌گويد: «اگر كسى در مسأله سهو نبى شك كند، از غلات شمرده مى‌شود. من براى رضاى خدا قصد دارم كتابى در زمينه سهو نبى بنويسم و در آن اثبات كنم كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله يقينا دچار سهو شده است»[١]. هرچند صدوق موفق به اين كار نشد، اما اخيرا علامه شيخ محمد تقى تسترى اين كار صدوق را تكميل كرد و رساله‌اى درباره سهو نبى نوشت.

صدوق در توجيه سهو پيامبر مى‌گويد: «كار پيامبر اسهاء بود نه سهو؛ يعنى خداوند عمدا پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله را به فراموشى انداخت تا اگر كسى در نماز شك كرد، احساس حرج نكند و وظيفه خود را بداند».

صدوق مى‌افزايد: «غاليان و مفوضه- كه لعنت خدا بر آنان باد- منكر سهو نبى هستند و مى‌گويند كه اگر امكان داشته باشد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در نماز سهو كند، در تبليغ دين نيز ممكن است مرتكب سهو شود [و نمى‌توان به چنين شخصى اعتماد كرد]؛ زيرا همان گونه كه نماز فريضه است، تبليغ نيز براى پيامبر فريضه است [اگر در يكى سهو كند، ممكن است در فريضه ديگر نيز سهو كند]».

سپس صدوق ادامه مى‌دهد: «ولى اين اشكال بر ما وارد نيست، زيرا پيامبر صلّى اللّه عليه و آله دوگونه تكليف داشت: تكليف شخصى و تكليف جمعى. تبليغ، تكليف جمعى است و پيغمبر نبايد در آن سهو كند؛ اما نماز، تكليف فردى است و سهو در آن، مانند ساير انسان‌ها، اشكال ندارد ...

سهو، نسيان و خواب از حالت‌هاى انسان است و پيامبر نيز مانند ديگر انسان‌ها

[١] . من لا يحضره الفقيه، ج ١، ص ٢٣٥.