پرتو ولايت - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢٤ - تشريع در دوران غيبت

اسلام صلّى اللّه عليه و آله و تأييد روح‌القدس، داراى بينش واقعى بودند و برحسب رخدادهاى زمانه و مصالح و مقتضيات، تشريع احكام مى‌كردند.

ختم رسالت به معناى پايان يافتن وحى است نه پايان يافتن تشريع. اساسا تشريع تمام شدنى نيست، زيرا قوانين و تشريعات طبق نيازهاى جامعه وضع مى‌شود و نيازهاى جامعه در حال پيشرفت، با مرور زمان، تغيير مى‌كند. به همين جهت بايد همواره در بين امت افرادى باشند كه نيازهاى روز را تشخيص دهند و طبق مبانى شريعت براى آن نيازها قانون وضع كنند.

تشريع در دوران غيبت‌

شيعه در مسأله تشريع معتقد است كه نه تنها تشريع با ختم رسالت پايان نمى‌يابد، بلكه پس از پايان يافتن دوران حضور نيز تشريع ادامه دارد.

همان گونه كه پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله مبانى شريعت را به ائمه اطهار عليهم السّلام به امانت سپرد تا به وسيله آن مبانى، احكام فرعى را تشريع كنند، امامان معصوم عليهم السّلام نيز در مدت دو و نيم قرن مجتهد مى‌پروراندند. امامان معصوم عليهم السّلام تلاش مى‌كردند تا شايستگان امت را در راستاى فقاهت دينى هدايت و آزمون كنند و آنان را به اصول و مبانى فقاهت و اجتهاد در دين آشنا سازند.

ازاين‌رو در مدت اين دو و نيم قرن فقيهانى شايسته و آشنا با اصول و مبانى فقاهت تربيت شدند كه براى هميشه در ميان مردم باشند و از منابع اصيل اسلامى بر حسب مقتضيات زمان، پاسخگوى نيازهاى روزمره باشند.

اسلام دين جمود نيست، بلكه همگام با زمان حركت مى‌كند كه اين حركت، رهين فتح باب اجتهاد است. دين اسلام در كنار احكام، يك سرى مبانى و قواعد كلى را مطرح كرده است كه در استنباط احكام جديد به كار گرفته مى‌شود؛[١] ازاين‌رو

[١] . مانند: قواعدى كه در معاملات مطرح شده است. اين قواعد مى‌تواند پيچيده‌ترين مسائل معاملاتى را حل كرده، حكم آن را بيان كند.