پرتو ولايت - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢٠٦ - شأن نزول

دو نفر از شاگردان امام حسن عسكرى عليه السّلام از حضرت سؤال‌هايى درباره تفسير قرآن مى‌پرسيدند و آن‌ها را يادداشت مى‌كردند. سپس نوشته‌هاى خود را جمع‌آورى كردند و مطالبى را از ديگر ائمه به آن افزودند و آن را به نام تفسير امام حسن عسكرى عليه السّلام، عرضه كردند.

بنابراين همان گونه كه در تفسير منسوب به امام حسن عسكرى عليه السّلام مطالبى وجود دارد كه از زبان امام نيست، در تفسير على بن ابراهيم قمى نيز مطالبى وجود دارد كه مربوط به على بن ابراهيم نيست؛ مانند مطالبى كه در تفسير على بن ابراهيم قمى از تفسير ابو الجارود[١] نقل شده است.

ما تنها مطالبى را مى‌پذيريم كه از خود على بن ابراهيم قمى نقل شده است.

شبهه: مرحوم علامه حلى در كتاب منهاج الكرامه براى اثبات ولايت بلافصل امير مؤمنان عليه السّلام حدود دويست آيه از قرآن كريم آورده است. فاضل روزبهان‌[٢] بر اين كتاب شرحى نوشته و بسيارى از استدلال‌هاى علامه را رد كرده است.

ايشان در شرح و نقد سخن علامه، ذيل همين آيه، مى‌گويد: «بسيارى از مفسران و محدثان رواياتى را كه درباره نزول" هل أتى" آمده است، نمى‌پذيرند و مى‌گويند كه ممكن نيست حضرت على عليه السّلام تا اين اندازه در صدقه دادن زياده‌روى كند كه موجب گرسنگى خود و خانواده‌اش شود و حتى مشرف به هلاك شوند. خداوند مى‌فرمايد: وَ يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ[٣]، همچنين رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود:

" بهترين صدقه آن است كه جنس خوب باشد و زائد بر مؤونه باشد"»[٤].

[١] . او ابتدا از صحابه امام باقر( ع) بود و پس از وفات امام باقر( ع) زيدى مسلك شد.

[٢] . يكى از علماى بزرگ اهل تسنن است.

[٣] .«[ مسلمانان‌] از تو مى‌پرسند چه چيز انفاق كنيم؟ بگو زائد بر مؤونه خودت را»، بقره، ٢١٩.

[٤] . دلائل الصدق، ج ٢، ص ١١٢.