پرتو ولايت - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٨٢ - آيا روح همه انسانها جاودانه است؟
زمينه روايتهاى بسيارى وجود دارد كه به برخى از آنها اشاره مىكنيم:
١. مرحوم كلينى از امام صادق عليه السّلام نقل مىكند: «در قبر تنها از كسانى كه مؤمن محض يا كافر محض باشند سؤال مىشود و ديگران ناديده گرفته مىشوند»[١].
٢. شيخ مفيد به سند معتبر از امام باقر عليه السّلام نقل مىكند: «در قبر تنها از كسانى كه در قطب ايمان يا قطب كفر قرار دارند سؤال مىشود». راوى از حضرت پرسيد:
«بقيه مردم چطور؟» حضرت گفتند: «ناديده گرفته مىشوند»[٢].
از مجموع كلام شيخ مفيد به دست مىآيد كه روح انسانهايى كه بين قطب ايمان و كفر قرار گرفتهاند، رها مىشود، ولى در روز قيامت دوباره زنده مىشود.
شايد منشأ سخن مفيد اين آيه باشد: وَ حَشَرْناهُمْ فَلَمْ نُغادِرْ مِنْهُمْ أَحَداً[٣]؛ حالآنكه اين آيه مربوط به كفارى است كه قيامت را انكار مىكنند و در دسته كافران محض قرار دارند. پس اين آيه شريفه با روايتهايى كه حيات برزخى را تنها براى مؤمنان محض و كافران محض مىداند، منافاتى ندارد، چرا كه منظور از «و حشرناهم»، محشور كردن كفار محض است.
گروهى از انسانها در زندگىشان باتوجهند؛ يا حقپذيرند و مؤمن، يا حقستيزند و كافر. اما گروهى ديگر هستند كه زندگىشان از سطح حيوانات بالاتر نرفته، همواره در فكر سير كردن شكم و رسيدن به ماديات هستند و هيچگاه به فكر تغذيه روحشان نيستند. اينگونه انسانها براى به دست آوردن دنيا از هيچ وسيلهاى دريغ نمىكنند، هرچند حق صدها يتيم و بيچاره را زير پا بگذارند.
شخصى كه درك او همسطح حيوانات است، به چه هدفى محشور شود! اگر چنين انسانى محشور هم شود، در قيامت گفتههاى خدا را درك نمىكند.
[١] . كافى، ج ٣، ص ٢٣٥.
[٢] . بحار، ج ٦، ص ٢٣٥.
[٣] .« همه را محشور مىكنيم و هيچ يك را فروگذار نمىكنيم». كهف، ٤٧.