پرتو ولايت - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٢٩ - شأن نزول و سبب نزول آيه تطهير

اين مناسبت ممكن است درباره شخص يا حادثه‌اى يا درباره فرض احكام باشد؛ مانند اينكه مى‌گويند: «فلان آيه درباره عصمت پيامبران يا عصمت ملائكه نازل شده است».

سبب نزول: حادثه يا پيش‌آمدى است كه به دنبال آن، يك يا چند آيه نازل شده است.

تفاوت شأن نزول با سبب نزول: شأن نزول اعم از سبب نزول است. حادثه‌اى ممكن است سبب نزول آيه‌اى شود، اما هدف (شأن نزول) آن آيه چيز ديگرى باشد.

مثال: بين يهود و نصارى اختلاف پيش آمده بود كه ابراهيم عليه السّلام يهودى بود يا مسيحى؟ آيه نازل شد كه حضرت ابراهيم عليه السّلام نه يهودى و نه مسيحى بلكه او حق‌گرايى فرمانبردار بود.[١] سبب نزول و شأن نزول اين آيه تفاوت دارد:

سبب نزول: اختلاف بين يهود و نصارى؛

شأن نزول: حضرت ابراهيم عليه السّلام.

سبب نزول آيه تطهير نيز با شأن نزول آن تفاوت دارد: شأن نزول آيه تطهير، پنج تن آل عبا عليهم السّلام هستند؛ ولى سبب نزول آن، ارائه الگو به همسران پيامبر مى‌باشد.

ابن كثير در تفسيرش‌[٢] مى‌گويد: «سخن كسانى كه با تمسك به سياق آيه مى‌گويند:" اين آيه درباره همسران پيامبر است" سخنى بى‌ارزش است». ابن كثير روايت عكرمه را نقل مى‌كند و مى‌گويد: «بر فرض اينكه عكرمه اين سخن را گفته باشد، سخنش در برابر اين همه روايات ارزشى ندارد. البته اگر مقصود اين است كه همسران پيامبر سبب نزول اين آيه هستند، اشكال ندارد؛ به اين معنا كه آيه به‌

[١] . ر. ك: آل عمران، آيه ٦٧.

[٢] . تفسير ابن كثير نزد اهل سنت از اعتبار بالايى برخوردار است. ابن كثير در تفسيرش بر روايت‌ها تكيه دارد و با دقت روايت‌هاى اسرائيلى را از ديگر روايت‌ها جدا كرده و نظر خود را گفته است. به همين دليل اين تفسير نزد ما نيز ارزش دارد.