تنها منبعى كه به ادلّه گرايش اوّل (قايل به تجسيم صريح) پرداخته و چند وجه را مطرح نموده است، كتاب تمهيد الاوائل و تلخيص الدلاي- ل، اث- ر باقلانى (متوفّاى ٤٠٣ ه-. ق.) است. وى اين وجوه را بدون اين كه منبع آنها را معرّفى كند و به صورت: «اگر بگويند ... مى‌گوييم ...» يا «اگر بگويند ... در جواب آنان گفته مى‌شود ...» مطرح كرده است.

روشن نيست آيا اين وجه در آثار مُجَسِّمه وجود داشته و باقلانى به آن دست يافته است، يا اين كه وجوهى فرضى و احتمالى است كه براى ردّ همه احتمالاتى كه براى اثبات تجسيم به كار مى‌رود، ذكر كرده است؟

باقلانى در كتاب خود مى‌گويد:

«اگر كسى بگويد: چرا انكار مى‌كنيد كه قديم (خداوند) جسم باشد؟ در جواب او گفته مى‌شود: زيرا همان گونه كه قبلًا نيز گفتيم، حقيقت جسم آن است كه از مجموعه‌اى از اجزا، تركيب يافته و گردهم آمده است؛ مثلًا مى‌گويند: مرد بزرگ و تنومند و زيد بزرگتر و تنومندتر از عمرو است، با توجّه به اين كه اين اندازه‌ها را تنها براى يكى از انواع تركيب در جهت طول، يا عرض‌