ابوهذيل و اكثر معتزله گفته‌اند: خداوند توسّط دلهاى ما ديده مى‌شود؛ به اين معنا كه با دلهاى خود به او علم پيدا مى‌كنيم، امّا فوطى و عباد اين امر را انكار كرده‌اند.

همچنين معتزله، خوارج و طايفه‌اى از مرجئه و زيديّه قايلند كه: خداوند در دنيا و آخرت با چشم ديده نمى‌شود و اين امر امكان پذير نيست.

درباره امكان پذيرى ديدن خداوند با چشم، دو قول وجود دارد: برخى قايلند ديدن خداوند سبحان با چشم در آخرت، ممكن‌است! گفته‌اند: ما مى گوييم: اين امر، مسلّم و قطعى است.

گفته‌اند: ما مى‌گوييم: خداوند با چشم ديده مى‌شود.

برخى قايلند بنابر آنچه در روايات و قرآن آمده است، خداوند در آخرت با چشم ديده مى‌شود و مؤمنان قطعاً او را مى‌بينند.

همة مُجَسِّمه‌[١]- به جز تعداد اندكى از آنان- قايل به ديدن خداوند هستند. و برخى از غير مُجَسِّمه نيز ديدن خداوند را قبول دارند».[٢]

اين سخن ابوالحسن اشعرى بود. امّا مى‌توانيم برخى از اين آرا را به برخى ديگر برگردانيم و در مجموع آنها را در سه گرايش اصلى خلاصه كنيم:

[١] - قايلين به جسم بودن خداوند!

[٢] - مقالات الاسلاميّين: ٢١٧- ٢١٣/ چاپ آلمان.