در مكتب اهل بيت - معاونت امور فرهنگى مجمع جهاني اهل بيت - الصفحة ١٦٠ - فصل چهارم ادامه مسير تشيع

مردم با مشاهده اين تناقض در رفتار و گفتار حكومت بنى‌عبّاس، از آنان روى گردان شده و به اهل‌بيت (عليهم السلام) روى آورده بودند.

حاكمان بنى‌عبّاس كه از قيام مردم تحت لواى اهل‌بيت (عليهم السلام) عليه حكومت خويش مى‌ترسيدند، فشار و اختناق را عليه ائمّه (عليهم السلام) و شيعيان بيشتر كردند. آنان قيامهاى مردمى را به رهبرى علويان به شدّت و قساوت، سركوب مى‌كردند. در كنار آن، ائمّه اهل‌بيت (عليهم السلام) را به شدّت تحت كنترل داشتند تا جايى كه آنان را سالهاى طولانى، زندانى مى‌كردند؛ چنان كه هارون الرشيد، امام موسى كاظم (ع) را بنا به روايتى، به مدّت چهارده سال زندانى كرد و يا آنان را از مدينه به پايتخت دولت عبّاسى تبعيد مى‌كردند؛ چنان كه باقى مانده ائمّه (عليهم السلام) از امام رضا (عليهم السلام) تا امام حسن عسكرى (ع) را از مدينه تبعيد كردند.

دوران بسيار سختى به وجود آمده بود. شيعيان نمى‌توانستند به راحتى با امامان خود ملاقات كنند. اين مراقبت و تحت‌نظر بودن به شدّت ادامه يافت تا به امام حسن عسكرى (ع) رسيد. بنى‌عبّاس به شدّت مراقب بودند كه از فرزندش مهدى (عج) كه به امر الهى غايب مى‌شد، اطّلاعاتى كسب كنند.

«غيبت صغرى» به مدّت هفتاد سال طول كشيد و در اين مدّت، رابطه شيعه با امام (ع) از طريق «نوّاب اربعه» برقرار مى‌شد تا اين كه «غيبت كبرى» شروع شد و فقهايى كه شايستگى و شرايط لازم را