در مكتب اهل بيت - معاونت امور فرهنگى مجمع جهاني اهل بيت - الصفحة ١٧١ - الف تشيع به معناى عام

اين نوع از تشيّع را عدّه بسيارى از صحابه و تابعين و ... قبول داشتند؛ چنان كه شمس‌الدين ذهبى در شرح حال ابان بن تغلب و در ردّ كسانى كه به دليل شيعه بودن او به وثاقت وى اعتراض كرده‌اند، گفته است:

«بدعت بر دو قسم است: بدعت صغرى، همانند غلّو تشيّع و بدعت كبرى. ما بسيارى از تابعين و تابعان آنان را مى‌بينيم كه دين‌دار، متّقى و صادق هستند، در اين صورت اگر حديث اين افراد كنار گذاشته شود، در واقع بسيارى از آثار و احاديث نبوى كنار گذاشته شده است و اين مفسده آشكارى است. شيعه غالى در زمان سلف و در عرف ايشان، كسى بوده است كه عليه عثمان، زبير، طلحه، معاويه و كسانى كه با على (ع) جنگيدند، صحبت كند و آنان را سب نمايد».[١]

٢- كسانى كه قايل به افضليّت على (ع) بر تمام صحابه و از جمله ابوبكر و عمر هستند، امّا خلافت آن دو را قبول دارند و معتقدند كه نصّى بر خلافت على (ع) يا شخص ديگرى وجود نداشته است.

بعضى از معتزله بغداد و بعضى از بصرى‌ها از اين گروه هستند. ابن ابى الحديد معتزلى در ابتداى كتاب شرح نهج‌البلاغه مى‌نويسد:

«تمام شيوخ ما- كه رحمت خدا بر ايشان باد- از متقدّمان و متأخّران و از بصرى‌ها و بغدادى‌ها اتفاق نظر دارند كه بيعت ابوبكر،

[١] - ميزان الاعتدال: ١/ ٦.