نظريه شناخت - اراکی، محسن - الصفحة ١٨١ - بخش اول نوآوريهاى ملاصدرا در فلسفهشناخت
در اينجا ملاصدرا با گشودن فصلى تحت عنوان «در اينكه نفس با اينكه بسيط است چگونه بر معلومات كثير دست مىيابد»[١] سؤالى مطرح مىكند و با پاسخ به آن به نحوه پيدايش معرفت و نيز افزايش و گسترش آن در ذهن آدمى مىپردازد.
علامه شهيد استاد مطهرى با خلاصه كردن اين فصل، بيانات بسيار مهم ملاصدرا در اين زمينه را با شيوهاى دقيق و رسا بيان كرده است كه به دليل اهميت فوقالعاده آن در اين بحث به نقل آن مىپردازيم:
«كثرت معلومات به طور كلى يا به واسطه كثرت علل ايجاد كننده است، و يا به واسطه كثرت محلهاى قبول كننده، و يا به واسطه كثرت آلات و يا به واسطه ترتب طولى و علت و معلولى كه بين خود معلومات است، در مورد نفس و معلومات وى ممكن نيست كه اين تكثر از ذات نفس سرچشمه بگيرد زيرا نفس بسيط است و از بسيط ممكن نيست متكثر صادر شود و بر فرض تركّب، جهات تركيبى نفس وافى نيست به اين همه تعقلات كثيره و همچنين ممكن نيست كه اين تكثر مستند به جهات متكثره قابل باشد؛ زيرا در مورد معلومات، قابل نيز خودِ نفس است، و همچنين ممكن نيست تكثر معلومات را از راه ترتب طولى معلومات توجيه كرد؛ زيرا مىدانيم بسيارى از
[١] . همان، ج ٣، ص ٣٨١.