نظريه شناخت - اراکی، محسن - الصفحة ١٠٠ - ب) ارزش شناخت در فلسفه اسلامى

براى ذهن حاصل شود اين نوع شناسايى را «حقيقت» مى‌ناميم، درحالى‌كه آنجا كه صورتى غير مطابق با موضوع مورد شناسايى در ذهن منعكس شود حقيقتاً شناختى حاصل نشده بلكه صورتى حاصل شده كه جايگزين صورت مطابق با موضوع مورد شناسايى گرديده است؛ لذا آن را «خطا يا غلط يا اشتباه» مى‌ناميم.

آنچه در مبحث «ارزش شناخت» مورد بحث قرار مى‌گيرد، «حقيقت و خطا» به همين معناست.

ب) ارزش شناخت در فلسفه اسلامى‌

ما در مبحث «امكان شناخت» به دو نتيجه رسيديم:

الف) ماوراى ذهن واقعيتى وجود دارد، و هستى هيچ و پوچ نيست.

ب) واقعيت «هستى» را اجمالًا مى‌توان شناخت، يعنى فى‌الجمله شناسايى واقعيت خارج از ذهن براى انسان ميسّر و ممكن است. و نيز گفتيم كه امكان شناخت واقعيت بر دو پايه استوار است:

١. كاشفيت ذاتى علم؛

٢. وجود اصول بديهى و خطا ناپذير.

بنابراين ارزش شناخت- فى‌الجمله- در بحث امكان شناخت ثابت شده است، آنچه در اينجا مورد بحث قرار مى‌گيرد حدود و مقدار ارزش‌