نظريه شناخت - اراکی، محسن - الصفحة ١٩٢ - بخش دوم حقيقت شناخت در فلسفه ملاصدرا

نفس با كمك و امداد خداى متعال در خود وجودى تازه مى‌آفريند كه همان صورت خيالى يا نقش ماندگار صورتى است كه قبلًا به وسيله احساس براى نفس حاصل شده بود. در اين مرحله نيز آفريننده اين صورت خيالى يعنى قوه مخيله، و آنكه داراى اين صورت خيالى مى‌شود كه نفس است، و خود اين صورت خيالى، همگى با يكديگر متحدند و وجودى جداى از يكديگر ندارند.

پس از مرحله تخيل، نفس آماده فعاليت عقلى مى‌شود؛ يعنى براى مرحله‌اى جديد از وجود آماده مى‌شود. در اين مرحله نفس به ايجاد صورت عقلى مى‌پردازد. اين ايجاد تنها با امداد خداى متعال كه آفريننده اصلى است صورت مى‌پذيرد. در اين مرحله نيز نفس با آفرينش صورت عقلى كه در حقيقت مرتبه‌اى از مراتب وجودى خود نفس است، بر وجود خود مى‌افزايد و صورت عقلى به وجود آمده عيناً همان عقل است كه با نفس يكى است.