نظريه شناخت - اراکی، محسن - الصفحة ٤٥ - فصل اول امكان شناخت
فصل اول: امكان شناخت:
از دير زمان دو نوع تفكّر در ميان انديشمندان بشر وجود داشته است:
نوع اول: تفكّرى كه به اصالت واقع معتقد بوده و براى حقايق هستى واقعيتى ماوراى ذهن قائل است، و ذهن را وسيلهاى براى شناخت جهان خارج مىداند از اين طرز تفكر به «رئاليسم» يعنى واقعگرايى تعبير مىشود.
نوع دوم: تفكّرى است كه به اصالت ذهن معتقد بوده و حقايق هستى را چيزى جز پندارهاى موهوم ذهنى نمىداند و معتقد به واقعيتى ماوراى ذهن نيست. از اين طرز تفكّر به «ايدهآليسم» يعنى پندارگرايى تعبير مىشود.
طرز تفكّر نخستين همان طرز تفكر متعارف و معمولى انسانهاست؛ زيرا اساس و مبناى زندگى انسانها را واقعگرايى تشكيل مىدهد.
طرز تفكر ذهنگرا (ايدهآليسم) طرز تفكرى استثنايى است كه در نتيجه عوامل روانى يا اجتماعى خاصى در مقاطع معينى از تاريخ تفكّر بشر براى عدّهاى از انديشمندان دست داده است.