نظريه شناخت - اراکی، محسن - الصفحة ١١٨ - ٢ استقراء
صدق «عصا سالم است» به همين نسبت قوت پيدا مىكند و به تدريج نزديك به ١٠٠% يعنى به يقين استقرايى مىرسد.
بنابراين از راه برهان قياسى و شيوه استقرايى مىتوان از صحت و سقم معلومات بشرى كاملًا آگاه شد، و مىتوان بدينوسيله به معارف صحيح و بقينى دست يافت.
از آنچه گفته شد مطالب زير روشن مىشود:
١. در كليه معارفى كه روش استدلال قياسى برهانى ممكن است دستيابى به حقيقت مطلق ممكن است، و معارف مبتنى بر برهان از ارزش يقينى مطلق برخوردارند.
٢. در علوم عقلى (و به ويژه در فلسفه و رياضيات) روش استدلال برهانى بكار برده مىشود، و لذا اين علوم هميشه از ارزش يقينى مطلق برخوردارند، و خطا در نتايج اين علوم راه ندارد (البته درصورتىكه شرايط استدلال قياس برهانى در آنها كاملًا رعايت شود).
٣. در علوم طبيعى روش استقرايى بهكار برده مىشود، لذا در اين علوم ارزش يقينى مطلق نادر است و تنها در صورتى مىتوان در اين موارد- به يقين مطلق دست يافت كه از روش قياس برهانى در اين علوم استفاده شود. كه البته فراهم آمدن شرايط آن در علوم طبيعى دشوار و امكان تحقق آن نادر است.