زيارت عاشورا فراتر از شبهه - تبريزي، ميرزا جواد - الصفحة ٤٢٤ - زيارت عاشورا در قرون متماديه

زيارت عاشورا در قرون متماديه‌

قرن چهارم:

١- شيخ ابوالقاسم جعفر بن محمد بن قولويه رحمه الله- مشهور به ابن قولويه (م ٣٦٧ يا ٣٦٩)، متن زيارت را در كتاب كامل الزيارات روايت كرده است‌[١].

٢- شيخ الطائفه ابو جعفر محمد بن حسن طوسى (م ٤٦٠)، متن زيارت را در كتاب مصباح المتهجد (ص ٧١٣- ٧٢٤) و نيز در مختصر مصباح المتهجّد مشهور به مصباح صغير آورده است‌[٢].

[١]- كامل الزيارات، باب ٧١، ص ١٧٤- ١٧٩.( واقعه‌اى از اين عالم بزرگوار در صفحه ٩٧ گذشت)

[٢]- مصباح صغير، تاكنون چاپ نشده، و نشانى ١٢ نسخه خطّى آن، در يادنامه شيخ طوسى، ج ٣، ص ٦٧١- ٦٧٢ ذكر شده است.( شرح حال اين عالم بزرگوار در صفحه ١٠٩ گذشت)

شهيد سعيد، قاضى نور اللَّه شوشترى در كتاب مجالس المؤمنين، ج ١، ص ٤٨١- ٤٨٢ مى‌نويسد:« نقل است كه بعضى از مخالفان، به عرض خليفه عباسى رسانيدند كه شيخ طوسى رحمه الله و اصحاب او از شيعه اماميه، سبّ صحابه مى‌كنند و كتاب مصباح او كه دستور اعمال و ادعيه سنه متهجدان ايشان است، بر آن گواهى مى‌دهد، زيرا كه در دعاء روز عاشورا از آن كتاب واقع است كه:« اللهم خصّ اول ظالم باللعن منّى وابدأ به اولًا ثم الثانى والثالث والرابع، اللهم العن يزيد خامساً». پس خليفه به طلب شيخ و كتاب مصباح فرستاد. چون شيخ با كتاب حاضر شد، و باعث طلب او مذكور گرديد، منكر سبّ شد. و چون كتاب را گشودند، و دعاى مذكور به او نمودند، و گفتند: اين را چه عذر خواهيد گفت؟ شيخ طوسى رحمه الله، بدون تأمل به خليفه گفت: مراد از آن عبارت، نه آن است كه غمّازان گمان برده‌اند، بلكه مراد از اول ظالم، قابيل، قاتل هابيل است كه بنياد قتل در دنيا نهاد، و ابواب لعن بر وى گشاد، و مراد از ثانى، عاقر ناقه صالح است. و اسم عاقر، قيدار بن سالف بود. و مراد از ثالث، قاتل يحيى بن زكريا است كه به سبب بغيّه‌اى از بغاياى بنى اسرائيل، اقدام به قتل آن معصوم نمود. و مراد از رابع، عبدالرحمن بن ملجم لعنه اللَّه است كه اقدام به قتل على بن ابى طالب عليه السلام نمود. خليفه چون آن تأويل را شنيد، تصديق او نمود، و انعام فرمود، و از ساعى و غمّاز انتقام كشيد». اين بيان تقيه‌آميز شيخ طوسى رحمه الله در كتب ديگر نيز به نقل از مجالس المؤمنين نقل شده است.