زيارت عاشورا فراتر از شبهه - تبريزي، ميرزا جواد - الصفحة ١١٥ - مصباح المتهجد و سلاح المتعبد

شروح و تعليقات بسيارى بر آن نوشته‌اند كه مؤلف الذريعة، نام بيست و دو شرح آن را[١] ذكر مى‌كند و بسيارى از دانشمندان نيز آن را ترجمه كرده‌اند كه در الذريعه‌[٢] مذكور است.

در اينجا بد نيست جريانى را كه در مورد كتاب مصباح براى شيخ طوسى رحمه الله اتفاق افتاده و قاضى نور اللَّه در مجالس المؤمنين نقل كرده عيناً نقل كنيم كه سيد بحر العلوم به نقل از وى در كتاب «فوائد الرجالية» مى‌نويسد:

بعضى از مخالفان به عرض خليفه عباسى، كه معاصر شيخ طوسى رحمه الله بود رسانيدند كه او و اصحاب او از شيعه اماميه، سب صحابه مى‌كنند و كتاب مصباح كه دستور اعمال و ادعيه سنه متهجدان است، گواه بر اين امر است؛ زيرا كه در دعاى عاشورا دارد: «

اللهم خص انت اول ظالم باللعن منى وابدا به اولا ثم الثانى ثم الثالث ثم الرابع اللهم العن يزيد خامساً

» كه لعن بر خلفا مى‌باشد؛ پس خليفه در پى شيخ و كتاب مصباح فرستاد، چون با كتاب حاضر شد، شيخ طوسى رحمه الله منكر سب شد و وقتى كتاب را گشودند و دعاى مذكور را به او نشان دادند و گفتند: اين را چه عذر خواهيد گفت؟ شيخ رحمه الله فوراً گفتند:

يا ... مراد از آن عبارت نه آن است كه غمازان گمان برده‌اند؛ بلكه مراد به اول ظالم؛ قابيل، قاتل هابيل است كه بنياد قتل در دنيا نهاد، و ابواب لعن بر روى خود گشود و مراد به ثانى عاقر (پى كننده)، ناقه صالح است و اسم او قيدار بن سالف بود، و مراد به ثالث قاتل، يحيى‌

[١]- الذريعه، ج ٣، ص ٥- ٧.

[٢]- ج ٣، ص ٧ و ج ٤، ص ١٣٦ و ج ١٣، ص ١١٧- ١٢٣ و غير آن.