انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٩٩ - سنگينى هاى زمين

تمام آن آتش بوده است؛ ولى روى زمين به مرور زمان سرد شده و داخل زمين هنوز هم مواد مذاب آتش وجود دارد كه كم كم از داخل زمين خارج مى‌شود. قرآن مجيد مى‌فرمايد: «مِنْها خَلَقْناكُمْ وَ فِيها نُعِيدُكُمْ وَ مِنْها نُخْرِجُكُمْ تارَةً أُخْرى‌»[١] ما اين بدن فيزيكى شما را از همين زمين آفريديم و آن را دو باره به اين زمين فرو مى‌بريم و يك بار ديگر اين بدن شما را از زمين بيرون مى‌آوريم.

احتمال سوم: ممكن است كه مراد از خارج شدن سنگينى، اموات‌ها باشند كه از درون زمين بيرون مى‌آيند.

اگر آيه مباركه فوق را با آيه‌ «وَ أَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقالَها» كنار هم قرار دهيم، انسان با جرئت مى‌تواند بگويد كه مراد فقط بيرون شدن مرده‌ها از زمين است و يكى از مصاديق روشن «اثقال» همين انسان‌ها هستند كه دوباره زنده مى شوند. اما در مورد اين‌كه مراد آيه مباركه مواد مذاب و يا معادن باشد روشن نيست؛ من نمى‌دانم كه آيا واقعاً مواد مذاب تا آن موقع سرد مى‌شود ياخير؟ و يا اين‌كه معادن درآن وقت از زير زمين خارج مى‌شود يا خير؟ بايد بگوييم والله العالم. لازم نيست كه هر چه در تفاسير ذكر شده است ما نيز آن‌ها را تأييد نماييم. قرآن كريم از جانب خدا است و انسان بايد آيات قرآن را بسيار با احتياط تفسير كند و نبايد آراى خود را در تفسير بياورد؛ زيرا تفسير به رأى حرام است و علماى دينى و محصلين عزيز بايد اين را بدانند كه تفسير قرآن بدون دليل معتبر جايز نيست.

به‌هر صورت از ظاهر آيات مباركه دانسته مى‌شود كه مرده‌ها در روز قيامت از زير زمين بيرون مى‌شوند؛ ولى كسى نمى‌داند كه اين روز چه وقت فرا مى‌رسد و به‌قول شاعر كه مى‌گويد:

[١] - سوره طه/ آيه ٥٥