انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٧٩ - عذاب گنهكاران

«فَلَيْسَ لَهُ الْيَوْمَ هاهُنا حَمِيمٌ»

در روز قيامت كسى نيست كه از او حمايت كند.

در دنيا معمول است كه بعضى‌افراد كه پول زياد دارد عده‌اى دور او را مى‌گيرند و از او تعريف و تمجيد مى‌كنند و به حرفش گوش مى‌دهند. براى اين‌كه او پول‌دار است و با قدرت‌مندان ارتباط دارد مردم به او احترام مى‌كنند؛ در واقع مردم از اين‌گونه افراد مى‌ترسند؛ ولى در قيامت اين‌گونه نيست و شرايط كاملًا عوض مى‌شود.

«فَلَيْسَ لَهُ الْيَوْمَ هاهُنا حَمِيمٌ»

در روز قيامت كسى پيدا نمى‌شود كه بيايد به انسان كمك كند و يا بارى را از دوش او بردارد، هركس به فكر خود است.

در آيه ديگرمى‌فرمايد: «وَ كُلُّهُمْ آتِيهِ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَرْداً»[١] همه اين‌ها روز قيامت تنها تنها و فرد فرد مى‌آيند. در روز قيامت كسى نمى‌تواند به ديگران كمك كند، مگر كسانى كه خدا به آنان اذن شفاعت داده است. در قيامت هركس به فكر خود است و كسى درآن‌روز دوست مهربان براى خود ندارد كه به او كمك كند.

«وَ لا طَعامٌ إِلَّا مِنْ غِسْلِينٍ»

غذاى براى آن‌ها وجود ندارد مگرغسلين! غسلين را بعضى مفسرين به چرك، خون و كثافت بدن انسان معنى كرده‌اند. يعنى غذاى مجرمين همان خون‌هاى كثيف و چرك‌هاى بدن انسان است. «إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ‌»[٢] يا از درخت زقوم برايش‌

[١] - مريم/ آيه ٩٥

[٢] - دخان/ آيه ٤٣