انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٥٠ - اجزاى دين

دستور قرآن از زندگانى مادى خود لذت بى‌برد، لذت حلال كه به آخرت انسان ضرر نرساند. انسان هم براى زندگانى مادى و هم براى زندگانى معنوى، نياز به اقتصاد دارد؛ منتهى اقتصاد حلال و سالم؛ اقتصادى كه هم در دنيا براى انسان اسباب خوش‌بختى و آسايش را فراهم كند و هم در آخرت وسيله خير و بركت براى انسان باشد.

بنابراين، فرق زندگانى مادى و زندگانى طيّبه، در اين است كه در زندگانى طيّبه، انسان تمام ارزش‌هاى خود را براى رسيدن به كمال انسانى استخدام مى‌نمايد؛ به عبارت ديگر، ارزش‌هاى انسانى، معنوى، دينى، اخلاقى و اجتماعى خود را زير بناى زندگانى خود قرار مى‌دهد؛ يعنى در واقع تمام ارزش‌هاى مادى، در راستاى ارزش‌هاى معنوى و روحانى انسان قرار مى‌گيرد، اماّ در زندگانى مادى، قضيه برعكس مى‌شود؛ انسان تمام ارزش‌هاى معنوى و روحانى خود را براى جلب ماديات استخدام مى‌كند. چنين انسانى در واقع براى ارزش‌هاى معنوى هيچ‌گونه أهميت قايل نمى‌شود. وقتى چنين گرديد، نفس او آلوده و كثيف مى‌شود. و به آخرت خود كوچك‌ترين توجهى نمى‌كند.

انسانى‌كه در دنيا تمام فكرش به‌طرف ماديات مشغول بوده است، وقتى هنگام مرگش فرا مى‌رسد، مى‌گويد: «رَبّ ارْجِعُونِ» خدا يا مرا به دنيا برگردان تا شايد عمل‌هاى صالحى را كه قبلا ترك كرده‌ام دوباره انجام دهم. در جواب مى‌گويد: «لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‌ يَوْمِ يُبْعَثُونَ»[١] هرگز شما را بر نمى‌گردانيم؛ زيرا مهلت كافى براى شما داده بوديم و آن‌چه را كه مى‌گوييد ادعاى بيش نيست. بعد از اين شما در برزخ هستيد تا اين‌كه‌

[١] - مومنون/ آيات ٩٩/ ١٠٠