انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٤٧ - ابعاد مختلف عمل صالح

حقوق از خود اقسام مختلف دارد؛ از باب نمونه، ديات، قصاص، حقوق اجتماعى، حقوق خصوصى، قضا و شهادت، همه‌ى اين‌ها مربوط به حقوق است و تمام اين‌ها از عمومات و از مطلقات تدوين شده است. اين موضوعات هم مربوط به مسائل سياسى مى‌شود و هم مربوط به مسائل اجتماعى. كتاب‌هاى مختلف و متعددى در اين موارد نوشته شده است كه اگر تمام آن‌ها را يكجا جمع كنيم، يك سيستم حكومتى و دولتى منظم به‌وجود مى‌آيد. در حكومت اسلامى علاوه بر اختيارات حكومت و حقوق مردم، چيزهاى ديگرى نيز وجود دارد كه اگر قرار باشد تمام آن‌ها را صحبت كنيم ساعت‌ها طول مى‌كشد و از ظرفيت اين برنامه خارج است. من مى‌خواهم به مناسبت آيات شريفه قرآن مجيد، مختصرًا بعضى از مسائل فقهى را براى مردم متديّن خود بيان نمايم.

د: انجام واجبات و ترك محرمات: اين موضوع هم به روح انسان مربوط مى‌شود و هم به جسم انسان؛ زيرا واجبات هم عبادى است، هم معاملاتى و هم سياسى است. اگر بخواهيم همه‌ى اين‌ها را بخش بخش تقسيم كنيم، اقسام مسائل فقهى بسيار وسعت پيدا مى‌كند. فقه اسلامى بسيار غنى و سياّل است. اگر بخواهيم در مورد آن صحبت كنيم وقت بسيار مى‌خواهد، فقه اسلامى با توجه به اين‌كه دامنه‌ى بسيار وسيع دارد، در مرور زمان دامنه‌ى آن وسيع‌تر خواهد شد. متأسفانه بعضى‌ها مى‌گويند كه فقه اسلامى قديمى شده است و به‌درد امروز بشر نمى‌خورد. به نظرمن اين‌ها از فقه اسلامى آگاهى ندارند؛ زيرا فقه اسلامى نه تنها قديمى نشده؛ بلكه به تناسب زمان مسائل جديد و مورد نياز جامعه انسانى را پاسخ مى‌دهد؛ قديمى به چيزى گفته مى‌شود كه جامد شده باشد و مورد استفاده قرار نگيرد. در حالى‌كه فقه اسلامى سياّل است و چيزى كه سياّل باشد كهنه‌گى ندارد. من در