انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٠٨ - گزارش زمين

مى‌كنيم آفريده است و اين انسان است كه عظمت خدا را درك نمى‌تواند، در حالى‌كه خداوند جل جلاله به همه چيز علم دارد و همه چيز مخلوق اوست.

«بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحى‌ لَها»

چگونه زمين با وحى خداوند جل جلاله گزارشات خود را بيان مى‌كند؟ در جواب اين سؤال مى‌توانيم بگوييم كه ممكن است زمين گزارش خود را در سه قسم بيان نمايد.

قسم اول: ممكن است خداوند جل جلاله زمين را بگونه‌ى به نطق بياورد كه مثل انسان صحبت كند. هرچند انسان‌ها فكر مى‌كنند كه زمين جماد است و به عبارت ديگر زمين متشكل از خاك و سنگ و چوب و فلزات است كه هيچ ادراكى در آن‌ها وجود ندارد؛ ولى چنين فكرى اشتباه است؛ ادراك انسان‌ها ضعيف است و نمى‌توانند شعور و ادراك زمين را درك كنند. اين موضوع يك قاعده فلسفى هم دارد (اگر آن قاعده را بيان‌كنم ممكن است تعجب شما در مورد صحبت زمين رفع شود!) قرآن مى‌فرمايد: در روز قيامت پوست‌هاى بدن گنهكاران عليه آن‌ها شهادت مى‌دهند.

در آيه ديگر مى‌فرمايد: «وَ قالُوا لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَيْنا» مى‌گويند چرا عليه ما شهادت مى دهيد؟ (مگر شما عضو بدن ما نيستيد؟) اگر ما به جهنم برويم قطعاً شما هم مى‌سوزيد. «قالُوا أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذِي أَنْطَقَ كُلَّ شَيْ‌ءٍ»[١] در جواب مى‌گويند: ما را خدا به نطق آورد، آن خدايى كه همه چيز را به نطق مى آورد.

به‌قول شاعر عارف كه مى‌گويد:

[١] - فصلت/ آيه ٢١