صحيفه سجاديه، معارف فراواني پيرامون شيطان‌شناسي و راه‌کار‌هاي مقابله با آن را در خود جاي داده است. امام سجاد٧ دعا کردن را يکي از راه‌هاي مواجه با شيطان معرفي مي‌کنند. همچنين حضرت، دعاهايي را متناسب با اين راه‌کار در صحيفه سجاديه بيان کرده‌اند. فراگيري، تحليل و کاربست اين معارف، اهميت فراواني داشته و با چنگ زدن به آن‌ها، مي‌توان از گزند دشمن دور ماند. پژوهش حاضر به دنبال جمع‌آوري، دسته‌بندي و تحليل گزاره‌هاي مرتبط با اين موضوع در صحيفه‌ سجاديه است. استفاده از اين دعاها هم براي پيروزي بر شيطان و هم براي نجات انسان ضرورت دارد؛ بر اساس اين ضرورت، دعاهاي امام زين‌العابدين٧ براي مقابله با شيطان به دو دسته تقسيم مي‌شود. برخي از اين دعاها براي پيشگيري از انحراف شيطاني بوده و خاصيت «دفع‌کنندگي» داشته و دسته ديگر براي خلاصي و درمان گمراهي بوده و ويژگي «رفع‌کنندگي» دارد. بخش نخست به راه‌کارهاي دفعي با عنوان «دعاهاي پيشگيري از شيطان‌زدگي» و بخش دوم به نمونه‌هاي رفعي با عنوان «دعاهاي درمان شيطان‌زدگي» اختصاص يافته است.

واژگان کليدي: شيطان‌شناسي، دشمن‌شناسي، دعا، امام سجاد٧، علوم و معارف قرآن و حديث.

[٢٢٨]. پژوهشگر و دانش‌پژوه سطح چهار حوزه علميه قم؛ ([email protected]).