علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٧٤
با توجه به اين دو سخن (عکرمه و زيد) چنين برداشت ميشود بيشتر مردم در آن زمان بر اين باور بودند که آيه درباره خمسه طيّبه است و اگر مفهوم اهل بيت همسران پيامبر٩ را شامل ميشد، بهطورِقطع، کسانى چون همسران پيامبر، بهويژه امّسلمه که خود در زمان نزول آيه حاضر بود؛ بهروشني آن را سبب افتخار خود معرفي ميکرد. حال آنکه، خود امّسلمه، بهصراحت بيان ميکند که پيامبر نفرمودند که تو هم از اهل بيت هستي؛[١٦٠] بلکه فقط از نزول آيه تطهير در خانهاش ابراز خشنودى و مباهات ميکند.[١٦١]
رواياتي که پيامبر٩ در آنها، امّسلمه را نيز از اهلِ خود خواندند و اجازه دادند زير کساء داخل شود،[١٦٢] به اين نکته تصريح ميکند که اين کار، پس از پايان يافتن دعاي پيامبر٩ در حق آل عبا: بوده است.[١٦٣] افزون بر اين، وقتي امّسلمه تقاضاي ورود در جمع اهل کساء را نمود، حضرت نفرمودند شما نيز از اهل بيت هستي، بلکه فرمودند: «إنكِ من أهلي»[١٦٤] و با توجه بهمعنايي که پيشتر براي«اهل بيت» ذکر شد -که منظور، اهل بيت نبوت است- فرق است بين اهلالرجل بودن و اهلالبيت بودن؛ پس اگر اطلاق «اهل» به همسر صحيح باشد لازمه آن، اطلاق اهل بيت بر همسر نيست.
قرآن كريم، واژه «اهل» را گاهى در معناى عام، بدون آنکه محدود به چند نفر باشد، بهکار ميبرد؛ مانند:
وَ إِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَينهِمَا فَابْعَثُواْ حَكَمًا مِّنْ أَهْلِهِ وَ حَكَمًا مِّنْ أَهْلِهَا.[١٦٥]
و اگر از جدايى و شكاف ميان آن دو (همسر) بيم داشته باشيد، يك داور از خانواده شوهر و يك داور از خانواده زن انتخاب كنيد.
گاهي نيز بهمعناي خاص مانند خانواده استعمال ميشود[١٦٦] و در برخي موارد، درباره افراد
[١٦٠]. شواهد التنزيل، ج٢، ص١٢٤.
[١٦١]. آيه تطهير؛ نگرشها و چالشها، ص٣٢.
[١٦٢]. جامع البيان، ج٢٢، ص٧.
[١٦٣]. شواهد التنزيل، ج٢، ص١١٠.
[١٦٤]. جامع البيان، ج٢٢، ص٧.
[١٦٥]. النساء، ٣٥.
[١٦٦]. ر.ک: النمل: ٧.