علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٩١
أَمْثَالٌ وَ رُبُعٌ فَرَائِضُ وَ أَحْكَام.[٢٠٩]
قرآن چهار قسم نازل شده، يکچهارم آن درباره ما اهل بيت و يکچهارم آن درباره دشمنان ما، يکچهارم ديگر درباره آداب و سنن و يکچهارم باقيمانده درباره احکام و واجبات است.
در بخشي از اين روايت و مانند آن، يک قسمت از چهار قسمت يا يک بخش از سه بخش قرآن در پيوند با ولايت امامان معصوم: معرفي شده؛ لذا، برخي همچون صاحب «فصل الخطاب» گمان کردهاند دستکم، يکچهارم آيات قرآن درباره ولايت بوده[٢١٠] که در قرآن حاضر حذف شده است.
٥/١. تحريف معنوي
بخشي از اين روايات که شبهه تحريف در آنها مطرح شده، ارتباطي به تحريف و تغيير در الفاظ قرآن ندارد؛ بلکه بهمعناي تغيير در قرائت آيات و تحريف معنوي آيات است. براي نمونه امام کاظم٧ در روايتي فرمودند:
وَ لَا تَلْتَمِسْ دِينَ مَنْ لَيسَ مِنْ شِيعَتِكَ، وَ لَا تُحِبَّنَّ دِينَهُمْ؛ فَإِنَّهُمُ الْخَائِنُونَ الَّذِينَ خَانُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ خَانُوا أَمَانَاتِهِمْ، وَ تَدْرِي مَا خَانُوا أَمَانَاتِهِمُ، ائْتُمِنُوا عَلى كِتَابِ اللَّهِ، فَحَرَّفُوهُ وَ بَدَّلُوهُ، وَ دُلُّوا عَلى وُلَاةِ الْأَمْرِ مِنْهُمْ، فَانْصَرَفُوا عَنْهُمْ، فَأَذَاقَهُمُ اللَّهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَ الْخَوْفِ بِمَا كَانُوا يصْنَعُونَ.[٢١١]
منظور حضرت از جمله «ائْتُمِنُوا عَلى كِتَابِ اللَّهِ، فَحَرَّفُوهُ وَ بَدَّلُوهُ؛ آنان بر کتاب خدا امين شمرده شدند ولي آن را تحريف و تبديل کردند» تحريف و تغيير معنوي است؛ لذا، نميتوان بهصِرف وجود لفظ «تحريف» در يک روايت، آن را شاهد بر تحريف لفظي قرآن دانست.
٦/١. موارد ديگر؛ نوادر
برخي روايات در تقسيمات پيشگفته نميگنجند؛ لذا، از آنها به «نوادر» يا «موارد ديگر» تعبير شده است. مرحوم کليني; در انتهاي يک يا چند باب از کتاب کافي، مجموعهاي از احاديث را با عنوان «نوادر» گزارش ميکند. اين روايات هرچند با مضامين روايات باب ارتباط دارد؛ اما قابليت تأسيس يک باب براي آنها وجود نداشته؛ لذا، از آنها را در باب نوادر جاي داده است. يکي از روايات تحريفنما در الکافي، حديث جنجالي ١٧ هزار آيه است که ثقهالاسلام کليني; آن را در باب نوادر
[٢٠٩]. الكافي، ج٢، ص٦٢٨.
[٢١٠]. ر.ک: بررسي دلالي روايات تحريفنماي الکافي، ص٢٤.
[٢١١]. الکافي، ج٨، ص١٢٥.