خودداري کرد؛ زيرا نگارش‌هاي مختلف يک اثر، اگر به‌دست خود صاحب اثر فراهم شده باشند، معلول انگيزه‌ها و ادوار مختلف نگارش هستند و هر يك هويتي مستقل دارند و درآميختن تحريرهاي متفاوت روا نيست. به‌عنوان نمونه، نمي‌توان عبارات «بدين» و «بدان» را به «به اين» و «به آن» تبديل نمود.

بخش چهارم: روش تصحيح و تحقيق متون حديثي

آخرين مرحله از مباحث تصحيح متون، به روش تصحيح و تحقيق متون حديثي اختصاص دارد؛ لذا، در اين بخش، شيوه ثبت نسخه‌بدل‌ها، ويرايش يا تقويم نص در تصحيح، منابع ديگر غير از نسخ کتاب براي رفع مشکلات متن، مصدريابي و چگونگي ثبت مصادر، انواع پاورقي‌ها، کيفيت تعليقه و پاورقي‌هاي محقق، نوشتن مقدمه براي متن تصحيح شده، انواع فهرست‌ها، مصححان و فهرست‌نگاران نمونه، مورد بحث قرار مي‌گيرد. در پايان نيز، بحثي مختصر با عنوان بازسازي متون مفقود ارائه مي‌گردد که برخي منابع قابل مراجعه براي بازسازي متون حديثي معرفي خواهد شد.

شيوه ثبت نسخه‌بدل‌ها

براي استخراج و ثبت نسخه‌بدل‌ها بايد کارهاي زير انجام گيرد:

الف) علامت‌گذارى نسخه‌ها

ب) ثبت اضافات و کمبودهاي هر نسخه

- اضافات در نسخه اصل (کمبود در نسخه‌هاي ديگر)؛

- اضافات در ديگر نسخ (کمبود در نسخه اصل)؛

- اضافات يا کمبود در مصدر؛

ج) علائم مورد استفاده در ثبت اختلافات نسخه‌ها

+: مواردى كه نسخه‌اى اضافه دارد.

-: مواردى كه نسخه‌اى كسر دارد.

از ... تا ...

[ ]: اضافات محقق در داخل متن، ميان کروشه (قلاب) قرار داده مي‌شود.

٢. ويرايش يا تقويم نص در تصحيح

ويرايش يا تقويم نص در تصحيح شامل موارد زير است:

الف) ايجاد سرفصل؛