علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٦٣
مقدمه
قرآن کريم در آيات فراواني با صراحت و يا کنايه به تبيين جايگاه اهل بيت: ميپردازد. در همين راستا، ابن عباس تصريح ميکند که آنچه درباره علي٧ نازل شده، در حق هيچکس نازل نشده است.[١٠٢] يکي از آياتي که به معرفي منزلت اهل بيت: پرداخته، آيه ٣٣ سوره احزاب است؛ اما اختلاف ضميرهاي اين آيه با آيات قبل و بعد از خود، سبب اختلاف ديدگاه در تعيين مصداق اهل بيت شده است. عدهاي از عالمان اهل سنت و همه انديشمندان شيعه با بهرهگيري از سياق آيات، سيره پيامبر٩ و روايات متعدد، مصداق آيه تطهير را خمسه طيّبه: ميدانند. در مقابل، برخي ديگر از پيروان خلفا، معتقدند که گستره مصداقي آيه علاوه بر خمسه طيّبه، شامل افراد ديگر مانند همسران پيامبر٩ نيز ميشود.
با توجه به نقشِ محوري آيه تطهير در اثبات مسئله عصمت، بررسي مفهوم اهل بيت براي شناخت مصاديق آن، در راستاي دستيابي به الگويي مطمئن براي جامعه اسلامي، ضروري است.
کتابهاي تفسيري و کلامي شيعه و سني، شاهد بحثهاي مختلفي پيرامون آيه تطهير بوده و آثار مستقلي نيز نگارش يافتهاند، مانند «آية التطهير في احاديث الفريقين» نوشته سيد علي موحد ابطحي؛ «اهلالبيت يا چهرههاي درخشان در آيه تطهير» به قلم شهابالدين اشراقي و محمد فاضل لنكراني;؛ «اهلالبيت فى آية التطهير» نوشته سيد جعفر مرتضي عاملي، «آيه تطهير در كتب دو مكتب»، اثر سيد مرتضي عسكري; و «پرسمان عصمت»، تأليف علياکبر بابايي.
نوشتار حاضر تلاش ميکند با گردآوري همه نظرات، پيرامون مصداق آيه تطهير؛ به دستهبندي و ارائه آنها در قالبي جديد بپردازد. همچنين با استناد به آيات، روايات و معناي لغوي، مفهومشناسي تازهاي از ترکيب واژگاني اهل بيت: ارائه دهد که حاصل آن، اثبات اختصاص اين آيه به خمسه طيّبه و ائمه اطهار: است.
[١٠٢]. ر.ک: شواهد التنزيل، ج١، ص٥٢.