علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٣٠

و قيل: اراد قائما في الصلاة.

در اين موارد، مرحوم طبسي بدون اينکه سخن خود يا ديگران را به کتاب خدا نسبت دهد؛ آن را با فعل «قيل» آورده است.

٧. بهره‌گيري از ديدگاه‌هاي مفسران

آيت‌الله مروّجي طبسي با پرهيز از نقل متراکم نظرات ديگر مفسران، برخي از ديدگاه‌هاي مشهور مفسران را براي تأييد يا رد مباحث، گزارش مي‌کند. وي در مقدمه تفسيرش، نقل ديدگاه‌هاي زياد را غير مفيد دانسته و هدف تفسير را شرح آيه مي‌داند نه اينکه مفسر به توجيه انديشه افراد بپردازد. البته نظرات شيخ طوسي; و مرحوم طبرسي; براي نويسنده اهميت فراواني دارد.

وي در تفسير آيه Gلابِثِينَ فِيها أَحْقاباF[٥٥] پنج قول را از «مجمع البيان» نقل کرده و سپس در مقام نقد، معناي «حقب» را جزو مغيباتي دانسته که قتاده، مجاهد، ربيع و حسن بصري، توان تفسير آن را ندارند. او مدلول اين آيه را عذابي براي دشمنان دين، خارج‌شدگان از قلمرو اسلام و ستم‌کنندگان به پيامبر و اهل بيت: دانسته است. توجه وي به مراتب عذاب الهي و تطبيق آيات عذاب با يکديگر، نويسنده را به اين نکته تفسيري رهنمون شده که گاهي مي‌توان آيات مجمل قرآن را با کنار هم قرار دادن، تبيين کرد؛ همان‌گونه که در اين آيه، عذاب‌شوندگان، مجمل است؛ اما با توجه به ديگر آيات عذاب، روشن مي‌شود که اين آيه جزو سنگين‌ترين عذاب‌ها بوده و شامل شديد‌ترين جرم‌ها مي‌شود.

آيت‌الله مروّجي در تفسير سوره کوثر، گزارشي را از تفسير «التبيان» نقل مي‌کند که بر اساس آن، پيامبر٩ از جناب خديجه٣ فرزندي به ‌نام «عبدالله» داشتند که فوت مي‌کند و پس از او کافران، ايشان را «ابتر» مي‌خوانند. نويسنده خلاصة البيان با اظهار تعجب از عبور شيخ طوسي; از کنار اين گزارش، بخش‌هاي مختلف اين متن تاريخي را داراي اشکال مي‌داند؛ زيرا فرزند پيامبر٩ «ابراهيم» نام داشت و از ماريه بود.

٨. جري، تطبيق و بيان قاعده

يکي از محورهاي روش تفسيري آيت‌الله مروّجي طبسي، جريان دادن قواعد و احکام قرآني و تطبيق آن بر مصداق‌هاي مختلف است. وي فراموش شدن اهل بيت: از سوي

[٥٥]. النباء، ٢٣.