نقطه مشترک انديشه تمام انديشمندان، تبيين مؤلفه‌ها و حرکت به‌سوي شکل‌گيري مدينه فاضله است. مدينه‌اي که عدالت‌محور است؛ ظرفيت‌هاي آن به فعليت درآمده؛ افراد آن سعادتمند هستند و در مسير پيشرفت قرار دارد. در مدينه‌ فاضله بر صدر نشستن خردمندان، از اهميت ديگران نمي‌کاهد. مدينه‌اي که مردمانش به يکديگر متصل هستند و تمامي آن‌ها به‌عنوان عضوي جداناپذير، در سير صعودي به ايفاي نقش مي‌پردازند. مدينه‌اي که تحقق کامل و بي‌نقص آن، وعده خداوند است و روزي با حضور منجي محقّق خواهد شد.

تاريخ جهان و اديان نشان مي‌دهد که هستي‌پذيري اين مدينه فاضله چندان ساده نيست. بررسي سرگذشت اقوام و ملت‌هاي گوناگون، گوياي دخالت موضوعات مختلفي در اين عدم‌ موفقيت است. با اين همه، بررسي‌ها اين نکته را نمايان مي‌سازد که حضور يک مؤلفه، در شکل‌گيري مدينه فاضله نقش محوري و بي‌بديل داشته است؛ به‌طوري‌که فقدان آن، سبب کم‌توفيقي جوامع شده و در راه تحقق آرمان‌هاي خود با شکست مواجه شدند. آن مؤلفه کليدي «هم‌گرايي» نام دارد. هم‌گرايي، الزاماً به‌معني اتحاد در کنش‌ها و حتي نگرش‌ها نيست؛ بلکه پذيرش نقش ديگران است. جايي که افراد، با رسميت بخشيدن به حقِ انديشه براي ديگري، به يکديگر فرصت مي‌دهند تا با ارائه نظرات خود، زمينه‌ساز انتخاب بهترين مسير براي پيشبرد اهداف والاي جامعه شوند. با هم‌گرايي، همه افراد حاضر در جامعه، اهميت يافته و نقش‌هايشان کليدي مي‌شود. تمام افراد، هم‌زمان با خدمت به