علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٩٢

آورده است.[٢١٢] به‌سبب اهميت اين روايات از نظر سندي و متني، بخش دوم اين نوشتار به بررسي آن، اختصاص يافته است.

٢. تحريف لفظي قرآن

محققاني بر اين باورند که اين دسته روايات، دلالت بر تحريف قرآن دارد و دشمنان اهل بيت: آن‌ها را از حذف کرده‌اند. طرفداران اين نظريه افرادي مانند محدث جزايري و محدث نوري[٢١٣] هستند. همچنين مخالفان تشيّع و سلفي‌ها مانند محمد مال‌الله در «الشيعه و تحريف القرآن» و احسان الهي ظهير در «الشيعه و القرآن»، اين روايات تحريف قرآن را به شيعه و کليني نسبت داده‌اند.

٣. عدم اعتبار

برخي نيز با بررسي سندي اين روايات حکم به ضعف آن‌ها داده و اين دسته روايات را از دايره اعتبار خارج کرده‌اند. شيخ طوسي; مي‌گويد:

روايات زيادي از طريق عام و خاص نقل شده که دلالت بر نقصان بسياري از آيات قرآن دارند، طريق اين روايات واحد است موجب عقيده (يقين) و عملي را نمي‌شود و بهتر است اشتغال به آن‌ها را ترک کرد.[٢١٤]

علامه بلاغي; نيز در اين رابطه مي‌گويد:

بيشتر اين روايات اخباري است که اسناد آن‌ها به افراد کمي منتهي مي‌شود، آن‌هم يا کساني که علماي رجال، هريک از آنان را ضعيف الحديث و فاسد المذهب و روايات آنان را غير قابل قبول مي‌دانند يا افرادي هستند که به جعل و کذب متهم‌اند و من روا نمي‌دانم حتي يک حديث را از چنين کساني در تفسير نقل کنم و يا کساني هستند که به فرقه‌ي واقفيه و دشمني با امام رضا مشهورند، يا آن‌که به فساد در روايت و غلو گويي معروف‌اند.[٢١٥]

علامه عسکري; در نقد بيشتر روايات، به وجود راويان غير ثقه در سند آن‌ها اشاره کرده و در نتيجه‌گيري نهايي مي‌نويسد:

اين روايات از دو حال خارج نيستند؛ يا در اسناد اين روايات، غاليانِ دروغ‌گو، افراد ضعيف و مجهول قرار دارد؛ يا آنچه در متن روايات است به‌عنوان بيان و تفسيري براي آيه است؛ نه آن‌که نص

[٢١٢]. همان، ج٢، ص٦٣٤.

[٢١٣]. ر.ک: صيانه القرآن من التحريف، ص١٩٧.

[٢١٤]. التبيان، ج١، ص٣.

[٢١٥]. ر.ک: آلاء الرحمن، ج١، ص٢٥.