علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٨٩
١. عدم تحريف قرآن
برخي معتقدند که هيچيک از اين روايات، دلالتي بر تحريف قرآن نداشته، بلکه تحريفنما هستند. ميتوان از مرحوم آيتالله معرفت; بهعنوان يکي از باورمندان به اين نظريه، ياد کرد.[٢٠٠] در راستاي تحليل دقيقتر، ميتوان اين روايات را به چند دسته تقسيم کرد:
١/١. بيان نکات تفسيري و ارائه مصاديق بارز
برخي از روايات مطرح شده بهعنوان مؤيّد تحريف قرآن، رواياتي هستند که در توضيح، تفسير يا بيان مصداق آيه، نکتهاي را بيان کردهاند. از آنجا که رسالت پيامبر٩ و جانشيني حضرت در آيات متعددي مورد توجه بوده؛ برخي از اين روايات همچون تفاسير مزجي،[٢٠١] آميختهاي از آيه، شرح و تفسير هستند. بهعنوان نمونه:
عَنْ أَبِي عَبْدِاللَّهِ٧ فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَنْ يطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فِي وَلَايةِ عَلِي وَ وَلَايةِ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ فَقَدْ فازَ فَوْزاً عَظِيماً هَكَذَا نَزَلَت.[٢٠٢]
در اين حديث، عبارت «فِي وَلَايةِ عَلِي وَ وَلَايةِ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِه» بهعنوان اضافه تفسيري براي اين آيه آمده و يکي از معاني آيه را بيان کرده است؛ اما درباره عبارت «هکذا نزلت» که در ادامه اين روايت و برخي روايات ديگر آمده است؛ بايد توجه داشت که واژه «تنزيل» بهمعناي مطلق پايين آمدن و فرو فرستادن است و اختصاصي به قرآن ندارد، با توجه به اين معنا و شواهد فراوان از کلام معصومان: بهروشني ميتوان دريافت که روايت در مقام بيان معنا، مفاد، مفهوم و تفسير آيات بوده است. اگر منظور از اين اصطلاح بيان وحي الهي بوده؛ مقصود امام معصوم٧ وحي بياني است نه وحي قرآني.[٢٠٣]
٢/١. اختلاف قرائات
بيان قرائت متفاوت از يک آيه يا يک کلمه از آن آيه در برخي روايات، سبب شده تا برخي تصور کنند بر اساس اين روايات، قرآن تحريف شده است؛ در حالي که بازگشت اين دسته
[٢٠٠]. ر.ک: صيانه القرآن من التحريف، ص٢٠٤.
٥. تفسير مزجي به تفسيرى گفته ميشود که مفسر مطالب تفسيرى خود را بسيار کوتاه و موجز در لابهلاي کلام الهى ذکر ميکند.
[٢٠٢]. الكافي، ج١، ص٤١٤.
[٢٠٣]. ر.ک: بررسي دلالي روايات تحريفنماي الکافي، ص١٤.