علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٦٧
مثال ديگر، مدحي که عباس؛ عموي پيامبر٩ در وصف حضرت دارد:
حتى احتوى بيتك المهيمن من خندف علياء تحتها النطق[١٢٧]
مراد از واژه بيت در اين شعر، شرافت و بزرگي است.[١٢٨] همچنان که زمخشري نيز ميگويد:
فلانٌ من أهل البُيوتاتِ و هو من بَيت كريم.[١٢٩]
با توجه به اين معنا، ميتوان گفت كه منظور از اهل بيت در آيه تطهير نيز بيت خاکي و معمولي پيامبر نيست؛ بلکه مراد بيت نبوت و رسالت است. بر اساس روايات،[١٣٠] شخص پيامبر٩ نيز جزو اهل بيت بوده و اين سخن زماني صحيح است که منظور از اهل بيت در آيه تطهير، اهل بيت نبوت: باشد؛ و گرنه معنا ندارد که گفته شود پيامبر٩ نيز از اهل بيت نبي است. خود حضرت نيز در برخي روايات، به همين معنا اشاره فرمودهاند؛ مانند:
نَحْنُ أَهْلُ بَيتٍ طَهَّرَهُمُ اللَّهُ، مِنْ شَجَرَةِ النُّبُوَّةِ وَ مَوْضِعِ الرِّسَالَةِ وَ مُخْتَلَفِ الْمَلَائِكَةِ وَ بَيتِ الرَّحْمَةِ وَ مَعْدِنِ الْعِلْم.[١٣١]
ما اهل بيتي هستيم که خداوند پاکشان کرده و آنها را از شجره نبوت و موضع رسالت و محل رفت و آمد فرشتگان و خانه رحمت و معدن علم قرار داده است.
برخي از مفسران (همين سخن را) در ذيل آيه ٧٣ سوره هود ميآورند؛[١٣٢] در اين آيه به همسر حضرت ابراهيم٧، بشارت تولد فرزند داده ميشود. در مقابل اظهار تعجب او از اين کرامت، فرستادگان خداوند، ارتباط به بيت نبوت را به وي يادآور شده که منظور بيت ظاهري
[١٢٧]. مراد از خانوادههاى اصيل، تيرههاى شريف و نژادهاى صحيح هستند كه صاحب قاموس ميگويد: و در نهايه گويد، بيت الرّجل (خاندان مرد) شرف آن مرد است چنانچه عباس در مدح پيامبر٩ ميگويد: تا كه دارا شد (بيتك) شرف تو كه نگهبان و سرپرست است از خندف بلندتر پايهاى را كه نطق و گويندگى پائينتر از اوست؛ منظور از كلمه بيت در اين شعر شرافت است. ر.ک: بحار الأنوار، ج٦٥، ص٢٣.
[١٢٨]. تاج العروس، ج٣، ص٢١.
[١٢٩]. اساس البلاغه، ص٥٦.
[١٣٠]. ر.ک: جامع البيان، ج٢٢، ص٥؛ تفسير القرآن العظيم (ابنکثير)، ج٦، ص٣٦٨؛ شواهد التنزيل، ج٢، ص١٣٦.
[١٣١]. تفسير القرآن العظيم (ابن ابي حاتم)، ج٩، ص٣١٣٣.
[١٣٢]. انوار التنزيل، ج١، ص١٤٢.