علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٥٤

د) در مواردي که نام کتاب ذکر نشده باشد، مانند: و در بعضي از کتاب‌ها چنين ذکر شده... .

٥. چگونگى ثبت مصادر و مآخذ

پس از آنكه آيات، احاديث و اقوال از مصادر، شناسايى شد، نام مآخذ به‌صورت زير در پاورقى متن تصحيحى نوشته مى‌شود:

-          در آيات قرآن، نام سوره و شماره آيه ذكر مى‌شود.

-          در احاديث، نام كتاب، نام مؤلف، شماره جلد، شماره صفحه و شماره حديث نوشته مي‌شود.

-          در گزارش نظرات بزرگان، نام كتاب، نام مؤلف، شماره جلد و شماره صفحه نوشته مي‌شود.

اگر گزارش مؤلف از يک منبع با متن موجود در آن مأخذ اختلاف داشته باشد، اين اختلاف در پاورقى يادآوري مي‌شود.

٦. انواع پاورقى‌ها

امروزه محققان در تصحيح متون از سه نوع پاورقى استفاده مي‌کنند که محل درج هر كدام با ديگرى متفاوت است:

الف) اختلاف نسخه‌ها: در زير متن به‌عنوان پاورقى اول نوشته مي‌شود.

ب) آدرس منابع و مصادر: در زير پاورقى اول درج مى‌شود؛ البته برخى از محققان اين نوع پاورقى را بعد از پايان متن كتاب مى‌آورند.

ج) تعليقات و توضيحات: پس از پايان متن كتاب، محقق نيز مطالبى را به متن مي‌افزايد.

٧. چگونگي تعليقه و پاورقى‌هاى محقق

تعليقات و توضيحاتى كه محقق بر متن اضافه مى‌كند شامل موارد متعددى است كه مهم‌ترين ‌آن‌ها عبارت‌اند از:

-          توضيح لغات مشکل و کم‌کاربرد؛

-          شرح اعلام جغرافيايى و تاريخى؛

-          شرح اصطلاحات علمىِ غير مشهور؛

-          مصدريابي مطالب اعم از آيات، روايات، اقوال و ... ؛