علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١٠٨

وَ أَسْتَعْصِمُكَ مِنْ مَلَكَتِه.[٢٦٩]‌

و از تسلط او (بر من) به تو پناه مي‌جويم.

ماده «عصم» در سه معناي امساك، منع و ملازمه به‌کار رفته است.[٢٧٠] اين واژه، هنگامي که در هيئت باب استفعال قرار مي‌گيرد، به‌معناي التجا[٢٧١] و امتناع[٢٧٢] خواهد بود. بر اين اساس، امام٧ از خداوند درخواست حفظ از تسلط شيطان را دارند؛ مي‌خواهند که خداي متعال شيطان را در چيره شدن بر بندگان نااميد کند.

وَ حَوِّلْ سُلْطَانَهُ عَنَّا، وَ اقْطَعْ رَجَاءَهُ مِنَّا، وَ ادْرَأْهُ عَنِ الْوُلُوعِ بِنَا.[٢٧٣]

بار خدايا، بر محمد و خاندانش درود بفرست و شيطان را بر ما چيره مگردان و از ما نوميدش گردان و طمع او را از ما ببر.

«ولوع» به‌معناي علاقه است.[٢٧٤] بر اساس اين عبارت حضرت، شيطان براي مسلط شدن بر بندگان و فريب آن‌ها بسيار حريص است. البته در برابر حرص او، خداوند پيامبرى دلسوز را مبعوث کرده كه بر ارشاد و هدايت مردم، اشتياق فراوان دارد.[٢٧٥]

هنگامي‌که شيطان بر بندگان مسلط شود، به فکر و دل آن‌ها ورود کرده و جايگاهي هميشگي براي خويش ايجاد مي‌کند. قرآن کريم به افرادي اشاره دارد که با وجود دعوت به هدايت از جانب خداوند، شيطان آن‌ها را سرگردان و مبهوت کرده است.[٢٧٦] در همين راستا امام زين‌العابدين٧ نيز از خداوند مي‌خواهند که شيطان محل فرودي در قلب بندگان نداشته باشد.

اللَّهُمَّ لَا تَجْعَلْ لَهُ فِي قُلُوبِنَا مَدْخَلًا وَ لَا تُوطِنَنَّ لَهُ فِيمَا لَدَينَا مَنْزِلًا.[٢٧٧]

.[٢٦٩] صحيفه سجاديه، دعا ٣٢، ص١٥٢.

.[٢٧٠] ر.ک: معجم مقاييس اللغه، ج‌٤، ص٣٣١.

[٢٧١]. ر.ک: همان.

[٢٧٢]. ر.ک: تاج العروس، ج١٧، ص٤٨٦.

[٢٧٣]. صحيفه سجاديه، دعا ١٧، ص٨٦.

[٢٧٤]. ر.ک: لسان العرب، ج٨، ص٤١٠.

[٢٧٥]. Gلَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ حَريصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنينَ رَؤُفٌ رَحيمٌF. التوبه، ١٢٨.

[٢٧٦]. رک: الانعام، ٧١.

[٢٧٧]. صحيفه سجاديه، دعا ١٧، ص٨٦.