علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١٠
مقدمه
شناخت انديشمندان گستره تفسير و علوم قرآن شيعي، افزون بر زندهکردن نام و ياد آنان، موجب آشنايي با تفکرات علميشان شده و زمينه گسترش دانشهاي شيعي را فراهم ميکند. مرحوم آيتالله شيخ محمدرضا مروّجي طبسي در عرصه فقه، تفسير و کلام، داراي ديدگاهي نو، پردازشي جديد و يا زاويه پرداختي تازه بود. کشف و طرح انديشههاي وي، عمق و گستره تفکرات شيعي را نشان داده و گوشهاي از تلاش تفسيري دانشمندان را رونمايي ميکند.
هنوز بيشتر نگاشتههاي آيتالله مروّجي طبسي چاپ نشده است. تفسير «خلاصة البيان» وي نسخهاي دستنويس بوده و تاکنون تتبّعي جامع درباره ديدگاههاي تفسيري و قرآني او انجام نيافته است. حال که برخي از اعضاي خانواده اين فقيه مفسر به احياي آثار وي همت گماشته و تعدادي از دستنوشتهها را در اختيار پژوهشگران قرار دادهاند، شايسته است افزون بر تشکر از آنان، با بررسي ديدگاههاي علمي او، نوآوريها استخراج و منتشر شود. اين مقاله هرچند نخستين پژوهش در مباني و روش تفسيري آيتالله مروّجي طبسي است ولي با توجه به در اختيار نبودن همه آثار ايشان، مدعي جامعنگاري در موضوع خود نيست. بيشترِ مطالب نقلشده از برگههاي دستنويس تفسير خلاصة البيان بوده و بهخاطر نداشتن شماره صفحه، قابل آدرسدهي مرسوم نيست؛ اما مستندات آن، نزد نويسنده اين مقاله موجود است.
الف) شخصيتشناسي
زندگي شخصيتها، پشتوانه ديدگاهها و نشاندهنده منشأ رفتارها و نگاشتههايشان است. از اين رو، آشنايي با زندگي، جايگاه علمي و نگاشتههاي آيتالله مروّجي طبسي، تصوير بهتري از اين مفسر نوپرداز ارائه ميکند.
١. زندگي
محمدرضا؛ فرزند عباس؛ فرزند علي؛ فرزند حسن؛ مشهور به مروّجي طبسي در هجدهم شعبان سال ١٣١٧ قمري برابر با ١٢٧٧ شمسي، هنگامي که پدر و مادرش از طبس به زيارت امام رضا٧ رفته بودند، در مشهد مقدس چشم به جهان گشود. پدر او؛ شيخ عباس، مردي فاضل و در ديار خود به نيکي و تقوا معروف بود. او فرزندش را از کودکي با سحرخيزي و مسجد آشنا کرده، پيش از اذان صبح، وي را به مسجد جامع طبس ميبرد. تربيت درست،