صحيفه امام - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤٢٢ - ربّ رسول، مربّى كامل تربيت

آنچه كه هست. اين روايتى كه وارد شده است:

من عرف نفسه فقد عرف ربه‌ [١]،

اين به ما مى‌فهماند كه انسان آن طور موجودى است كه اگر شناخته بشود، شناسايى خدا با اين است؛ نسبت به هيچ موجودى اين مطلب صادق نيست. ربّ انسان را كسى نمى‌تواند بشناسد الّا اينكه خودش را بشناسد و خودشناسايى كه دنبالش خداشناسى است حاصل نمى‌شود مگر براى كُلّ اولياى خدا. و گمان نبايد بشود كه اسلام آمده است براى اينكه، اين دنيا را اداره بكند، يا آمده است فقط براى اينكه مردم را متوجه به آخرت بكند، يا آمده است كه مردم را آشناى به معارف الهيه بكند. محدود كردن، هر چه باشد خلاف واقعيت است. انسان غير محدود است و مربى انسان غير محدود است و نسخه تربيت انسان كه قرآن است غير محدود است؛ نه محدود به عالَم طبيعت و ماده است، نه محدود به عالَم غيب است، نه محدود به عالَم تجرد است، همه چيز است.

ربّ رسول، مربّى كامل تربيت‌

مى‌گويند: اول سوره‌اى هم كه به پيغمبر وارد شده است: اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ‌ [٢] نگفته است «اقرأ باسم اللَّه»، نگفته است «اقرأ باسم الناس»، فرموده‌ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ‌؛ يعنى، ربّ رسول؛ يعنى، آنكه تربيت كرده است رسول اكرم را؛ يعنى، خداى تبارك و تعالى به تمام اسما و صفات، با تمام اسما و صفات. اينكه ربّ رسول اكرم است، انسان كامل است. ذات مقدس حق تعالى با تمام اسما و صفات است و اسما و صفات حق تعالى احاطه بر تمام موجودات دارد و با يك تعبير ديگر همه موجودات ظهور اسما و صفات الهى هستند. و خداى تبارك و تعالى كه امر مى‌فرمايد كه: اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ‌؛ يعنى، به اين اسمى كه تمام اسما و صفات در آن است و مربى به تمام معناى تربيت در عالم طبيعت، تربيت در عالَم ماوراى طبيعت، تربيتهاى مناسب با عالَم مجردات، با عالَم جبروت، با تمام عوالم، اين ربّ رسول است. و پيغمبر هم مأمور است كه قرائت بكند و اول چيزى كه به او حسب اين‌

[١] تصنيف غرر الحكم، ص ٢٣٢: «پس به تحقيق هر كس خود را شناخت، خداى خويش را نيز شناخت»

[٢] سوره علق، آيه ١.