چيز از امور دنيايى خدا نفرموده است كه من منت بر مردم گذاشتم، لكن در قضيه آموزش و پرورش مى‌فرمايد كه‌ لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ. [١] خداى تبارك و تعالى در مورد تزكيه، در مورد تعليم، تربيت، آموزش و پرورش با تعبير منت گذاشتن بر مردم مى‌فرمايد. منت گذاشته، و پيغمبر را براى آموزش و پرورش فرستاده، و پرورش را قبل از آموزش ذكر مى‌فرمايد: يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ اول تزكيه است. البته آيه شريفه آيه‌اى است كه اگر بخواهد در اطرافش بحث بشود، طولانى بايد باشد. لكن من يك كلمه را عرض مى‌كنم كه وضع آموزش و پرورش را اين آيه شريفه به ما مى‌فرمايد و محتاج به شرح و تفصيل است. با آن تعبير مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ‌ فرستادن پيغمبر، از اين آيه شريفه استفاده مى‌شود كه اصل آمدن پيغمبر براى آموزش و پرورش بوده است. آيات را تلاوت كند، آيات را، علومى كه از آن علوم به همه [چيز] به طور آيه نظر بشود. آيات را تلاوت كند بر ايشان و تزكيه كند آنها را. آنها را تطهير كند.

نفوس را تطهير كند، بعد از اينكه تطهير كرد يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ. پرورش قبل از آموزش است. اگر هم قبل نباشد، همراه بايد باشند و رتبه او مقدم است. اگر نفوس تزكيه نشوند، تطهير نشوند، از آن اوصاف فاسد بيرون نروند، علم اثر سوء در آنها مى‌كند. تمام اديان باطله را علما اختراع كردند. دانشمندها اختراع كردند. براى اينكه علم وارد شده بود در يك جايى كه پرورش نداشته، تزكيه نشده. وقتى كه علم آمد در جايى كه تزكيه نشده، اين عالِم كه حامل اين علم است و مُزكّى‌ هم نيست، خطرناك مى‌شود. براى جامعه فرقى نيست ما بين علماى روحانى و علماى دانشگاهى و غيره. اگر در حوزه‌هاى علميه و همين طور در دانشگاهها تزكيه نباشد، اين علمهايى كه در آنجا انباشته مى‌شود، يك انبارى است كه خداى تعالى اين تعبير را در آن فرموده: مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْراةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوها كَمَثَلِ‌

[١] بخشى از آية ١٦٤ سورة آل عمران: «خدا بر اهل ايمان منت گذاشت كه رسولى از خودشان در ميان آنان برانگيخت كه بر آنها آيات خدا راى تلاوت كند و نفوسشان راى از هر نقص و آلايش پاك گرداند و به آنها احكام شريعت و حقايق حكمت بياموزد».