فرياد هم مى‌زدند كه ما خودمان مى‌خواهيم [كشاورزى‌] خودمان را درست بكنيم. و كشاورزى خودمان را؛ كشاورزها هم مشغولند. لكن مى‌دانيد كه يك مملكتى كه خوب لا اقل حالا از سابق بوده، لا اقل پنجاه سال كوشش شده در فساد، نه اينكه همين مشغول كار خودشان بودند و كارى نداشتند به رعيت، كارى نداشتند به ملت، نخير كار داشتند.

كوشش كردند كه از همه جهات اين مملكت را به آسيب برسانند. در دانشگاهها يك جور، به يك وسيله، يك دانشگاه استعمارى درست كرده بودند براى ما كه جوانهاى ما وقتى آنجا مى‌رفتند [١]، وقتى كه بيرون مى‌آمدند به نفع ديگران بيشتر صحبت مى‌كردند تا به نفع خودشان. تربيت اين طورى مى‌خواستند بكنند، و هر جا را دست مى‌گذاشتيد مى‌ديديد كه خرابى كردند. هر جا به يك قسمى. در اين توده‌هاى مردم ايجاد اختلافات، كم كارى. نگذارند مردم كار بكنند و مى‌خواهند وابسته به غير باشند. ما را وابسته كردند.

از همه بالاتر اين است كه فرهنگ ما را وابسته به غير كردند. مغزهاى ما را وابسته كردند به غير. ما عقيده‌مان اين شده است كه غير از غرب ديگر كسى نيست. جايى نيست كه بشود [به آن اعتماد كرد] ما بايد وابسته باشيم يا به شرق و يا به غرب. آدم خوبهاى ما مى‌گفتند به غرب وابسته باشيم. براى اينكه اين مقدار ادراكشان نبود كه نه، ما مى‌توانيم خودمان بايستيم كار بكنيم. خودمان مى‌توانيم سرپا بايستيم. ما ترجيح مى‌دهيم به اينكه از اين تمدنى كه ما را فاسد دارد مى‌كند دست برداريم و برسيم به يك زندگى بسيط انسانى.

آفت غربزدگى‌

اگر ما يك همچو [استقلال فكرى‌] پيدا بكنيم، و از اين تمدن مفسد و فاسد پشت بكنيم به آن، خودمان كم كم خودكفا خواهيم شد. آنچه كه ما را نمى‌گذارد به اينكه در هر قشرى كه داريم خودكفا باشيم، بستگى، وابستگى است كه ما به آنها داريم. وقتى بنا شد كه قبله يك ملتى غرب شد، رو به آنجا مى‌ايستد و حرف مى‌زند. آتاتورك‌ [٢] عكسش‌

[١] اصل: مى‌رفت‌

[٢] مصطفى كمال پاشا (١٢٩٩- ١٣٥٧ ه. ق.) ملقب به «آتاتورك» (پدر ترك) در جنگ اول جهانى فرمانده قواى دفاعى «داردانل» بود. آتاتورك به تحريك انگليس از اطاعت دولت عثمانى سر پيچيد و سلطنت مشروطه عثمانى را به رژيم جمهورى تبديل كرد و كشور عثمانى را «تركيه» ناميد. او از سال ١٣٠٢ شمسى تا پايان عمر در مقام رياست جمهورى باقى ماند. وى در مدت رياست جمهورى خود به ترويج تمدن غرب پرداخت. جدايى دين از سياست، كشف حجاب، خلع لباس روحانى، تبديل خط ملى به لاتين، بستن مدارس دينى و مساجد از جمله اقدامات او در راه توطئه اسلام‌زدايى بود.