ترجمه فکوک (يا کليد اسرار فصوص الحکم قونوي ) - صدرالدین قونیوی، محمد بن اسحاق - الصفحة ٣٧ - آثار و تأليفات شيخ كبير صدر الدين قونوى
در آن تمامتر است تا در عالم معانى، و پايينتر آن عالم مثال است و آن منزل سومين است و ظهور وجود در آن تمامتر است تا در عالم أرواح، و پايينتر آن عالم حس است و آن منزل چهارم است و در آن ظهور وجود تمامى مىيابد. از اين روى، عرشى كه اولين صور محسوس و محيط به آن است مقام استوا و قرار رحمانى مىباشد زيرا در آن مقام ظهور تجلى وجودى تمامى مىگيرد و استقرار مىيابد، براى اينكه رحمت عين وجود است و رحمان از آن جهت كه وجود است حق متعال مىباشد، از اين جهت نسبت استوا و قرار را- همان طور كه وارد شده- مطلقا به اسم ديگرى غير رحمان نداد.
٤/ ٦ سپس گويم: عالم خيال داراى دو مرتبه و دو اسم است: مرتبه مقيدى كه اختصاص به انسان و به هر خيال كنندهاى دارد، و به اعتبار تقيدش خيال ناميده مىشود و انطباع و نقش پذيرفتن معانى و أرواح در آن، گاهى مطابق است و گاهى غير مطابق، و اين به حسب سالم بودن و اختلال يافتن شكل مغز و انحراف مزاج و اعتدال آن و قوه مصوره [: صورتگر] و ضعف آن قوه مىباشد، و اين عالم در مرتبه اطلاقش [: مثال مطلق] به نام عالم مثال ناميده مىشود و هر چه كه در آن تجسد مىيابد ناگزير مطابق [عالم أرواح] است، و چون در خيال مقيد هم مطابقت درست در آمد- يعنى به واسطه شباهتش به عالم مثال در درست بودن آن چه كه در آن از حيث صحت و مطابقت تجسد مىيابد- حق و درست است. از اين روى، شيخ- كه خداوند از وى خشنود باد- اين فص را به حكمت حقيه ترجمه و تعبير نمود. اين را نيكو بفهم.
٥/ ٦ سپس گويم: درست بودن و مطابقت داراى علت و سر پنهان ديگرى نيز هست و كسى كه آگاهى بر آن نيافته علت و راز خيال مقيد و حقيقت و راز خواب ديدن و راز عالم مثال مطلق و سبب درست بودن هر چه را كه در آن تجسد مىيابد- و مطابقه آن را- ندانسته است.
٦/ ٦ بدان كه نسبت عالم مثال به صورت عالمى كه مظهر اسم «الظاهر»