ترجمه فکوک (يا کليد اسرار فصوص الحکم قونوي )

مقدمه مترجم

بخش اول

تحقيق در احوال و شخصيت و آثار قونوى

وصية شيخ صدر الدين عند الوفاة

وصيت شيخ صدر الدين قونوى هنگام وفات

آثار و تأليفات شيخ كبير صدر الدين قونوى

بخش دوم

تحقيق در افكار و آراء قونوى

ملخصى از مقدمات و اصول نور الدين عبد الرحمن جامى

اصل اول

اصل دوم

اصل سوم

اصل چهارم

اصل پنجم

اصل ششم

اصل هفتم

اصل هشتم

اصل نهم در اشاره به بعضى از مراتب كليه و اصطلاحات طايفه صوفيه

اصل دهم در اسماء حق تعالى

اصل يازدهم در عالم مثال

اصل دوازدهم در مراتب كشف و انواع آن

اصل سيزدهم در خلافت حقيقت محمديه

اصل چهاردهم در بازگشت روح و مظاهر او به حق تعالى در قيامت كبرى و معرفت نبوت و رسالت و ولايت

مقدمه مؤلف

(2) فك ختم فص شيشى

(3) فك ختم فص نوحى

(4) فك ختم فص ادريسى

(5) فك ختم فص ابراهيمى

(6) فك ختم فص اسحاقى

(7) فك ختم فص اسماعيلى

(8) فك ختم فص يعقوبى

(9) فك ختم فص يوسفى

(10) فك ختم فص هودى

(11) فك ختم فص صالحى

(12) فك ختم فص شعيبى

(13) فك ختم فص لوطى

(14) فك ختم فص عزيرى

(15) فك ختم فص عيسوى

(16) فك ختم فص سليمانى

(17) فك ختم فص داوودى

(18) فك ختم فص يونسى

(19) فك ختم فص ايوبى

(20) فك ختم فص يحيايى

(21) فك ختم فص زكريايى

(22) فك ختم فص الياسى

(23) فك ختم فص لقمانى

(24) فك ختم فص هارونى

(25) فك ختم فص موسوى

(26) فك ختم فص خالدى

(27) فك ختم فص محمدى

الحمد لله العلى بذاته = و له تعالى اعظم الأسماء

و شهادتى ان لا اله لنا و لا = مقصود الا الله ذو الآلاء

و الله أكبر ان يقدر قدره = اعلى فهو م أكابر العلماء

لكن أضاء لنا شموس ولاية = نبوية علوية الاضواء

شمس الولاية نور روح المصطفى = و المرتضى في اول الإبداء

كالنور في العينين معنى واحد = و تمايز بظهوره للرائى

حتى يبلغنا الى عرفانه = بهما بنور الحجة البيضاء

فالشكر لله المضيء بنوره = نور الولاية في دجى الرقباء

هي آية كبرى و أكبر آية = حدثت لدى الإبداع و الإنشاء

و لقد تجلت في كمال ظهورها = بنبوة و امامة علياء

في عالم الناسوت قد دلت على = ازلية اللاهوت للكبراء

هو رحمة للعالمين بنوره = صلوا عليه و آله المجداء

سفراء رب العالمين لخلقه = و ائمة السعداء و الحنفاء

أسمائه الحسنى التي يدعى بها = أمثاله العليا لدى الكبراء

هم آل «يس» الذين بنورهم = سطعت عقول اجلة العقلاء

فعليهم الصلوات في الافاق من = رب السموات العلى الزرقاء

و هو الوصي لختم الأنبياء محمد = هادى العباد بحجة بيضاء«1»

آن نيست ره وصل كه انگاشتهايم = و ان نيست جهان جان كه پنداشتهايم

آن چشمه كه خضر خورده زو آب حيات = در خانه ماست، ليك انباشتهايم

پاى استدلاليان چوبين بود = پاى چوبين سخت بىتمكين بود

غير آن قطب زمان ديدهور = كز ثباتش كوه گردد خيره سر

از نامه تو ملك جهان يافت دلم = و ز لفظ تو عمر جاودان يافت دلم

دلمرده بدم چو نامهات برخواندم = از هر حرفى هزار جان يافت دلم

أحلك ان ابث إليك شوقى = لأنك جنة و الشوق نار

آن بخت كو كه از در تو باز بگذرم = و آن دولت از كجا كه تو باز آيى از درم

سر رشته به دست توست و من دست آموز = چون سوى خودم كشى به سر باز آيم

جز كه من ز فراق (كذا) تو در سر آمدهام = گرم تو دست نگيرى كجا توان برخاست

شود ميسر و گويى در اين جهان بينم = كه باز با تو دمى شادمانه بنشينم

به گوش دل سخن دلگشاى تو شنوم = به چشم جان رخ راحت فزاى تو بينم

اگر چه در خور تو نيستم قبولم كن = كه گر بدم و اگر نيك چون كنم، اينم

به سوى من گذرى كن كه نيك مشتاقم = به حال من نظرى كن كه سخت مسكينم

ز بود من اثرى در جهان نبود اگر = اميد ز وصل ندادى هميشه تسكينم

بدان خوشم كه مرا جان به لب رسيد آرى = از آن سبب كه لب تست جان شيرينم

گيرم كه نيايى و نپرسى حالم = در خواب خيال خويش بارى بفرست

كنا حروفا عاليات لم نقل = متعلقات في ذرى اعلى القلل

انا أنت فيه و نحن أنت و أنت هو = و الكل في هو هو فسل عمن وصل

و انى و ان كنت بن ادم صورة = فلي فيه معنى شاهد بابوتى

گفتا به صورت ار چه ز اولاد آدمم = از روى مرتبت به همه حال برترم

چو آدم را فرستاديم بيرون = جمال خويش بر صحرا نهاديم

و قد كان عند العارفين لظاهر = الوجود اعتبارات بنور البصيرة

له كان ايضا كثرة نسبية = و وحدته ذاتية بالضرورة

فوحدته كانت شئونات ذاته = و اصل الحروف العاليات العظيمة

و ان شئون الذات عند اعتبارنا = حقائق انوار الصفات الحميدة

بغير امتياز إذ حقيقة ذاته = هو الأحد القدوس عن كل كثرة

فنور رسول الله اول صادر = تجلى و مجلى ذاته الاحدية

و كان تجلى الذات للذات مجملا = بغير تفاصيل الصفات الحميدة

و منه عقول الأنبياء تشعشعت = و أرواح كل الأنبياء تجلت

و من نوره العرش المجيد و كلما = يكون من الأكوان في كل نشأة

لقد كان مصداق الوجود و نوره = شهودا و علما في صرافة وحدة

كما ان مصداق الشهود و نوره = وجودا و علما في صرافة وحدة

گر چه در زلف توست جاى دلم = در ميان دل حزين منى

تا بدانى كه از لطافت حسن = هم تو در بند زلف خويشتنى

ترجمه فکوک (يا کليد اسرار فصوص الحکم قونوي ) - صدرالدین قونیوی، محمد بن اسحاق - الصفحة ١٣٥ - (١٧) فك ختم فص داوودى

هم در بيان، ترتيب تقدم و تأخر زمانى‌شان مراعات شده و گاه ديگر در بيان، ترتيب مشاركت آنان در فعل و حال- كه در سوره يا داستان بيانشان آمده- مراعات شده است. بنا بر اين، نزديك‌ترين جهت شباهت و نسبت- يعنى نسبت به امر ياد شده- در بيان مقدم آمده و ديگر گاه در آن [سوره يا داستان‌] اشتراك در شرايع و احكام آن مراعات و ملحوظ شده است. خداوند مى‌فرمايد: لِكُلٍّ جَعَلْنا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَ مِنْهاجاً [مائده/ ٤٨: هر گروه از شما را آئين و روشى مقرر كرده‌ايم‌]، و فرمود: قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُناسٍ مَشْرَبَهُمْ [بقره/ ٦٠: هر گروهى آبخورگاه خويش بدانست‌]، و چون يكى بودن احكام شرعي بين دو پيغمبر فراوان شد و تقدم يكى از آن دو و برترى‌اش ثابت گشت، در بيان قرآن آن كس كه در احكام شريعتش با وى مشاركت او قوى‌تر است، از پى او مى‌آيد.

١٦/ ١٧ اين را نيك انديشه كن و پايدارش بدار تا مطرد(١) حكمش بيابى، همچنان كه در بعد آوردن داستان آدم عليه السلام پس از داستان حضرت موسى و بنى اسرائيل [در قرآن‌] تو را بر اين مطلب آگاه نمودم. و اين نكته اگرچه بيانش در اينجا از جهتى بالعرض و اتفاقى بود، ولى كليد ارزشمندى است كه بدان بسيارى از اسرار ترتيب نشانه‌هاى قرآن و داستانها و سوره‌ها و آيات آن- اگر آگاهى بر اصل و ريشه آن كامل باشد- فتح و گشاده مى‌گردد.

(١). طرد، در اصطلاح معقول جامعيت «حد» را گويند با محدود- در مقابل عكس-. يعنى دو كلام آورند كه منطوق اول مفهوم دوم را تقرير كند و بالعكس، مانند: لا يَعْصُونَ الله ما أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ (تحريم/ ٦) يعنى: خداى را در مورد آن چيزها كه فرمانشان داده عصيان نكنند و هر چه فرمان دارند انجام دهند.