رساله نور علي نور در ذکر و ذاکر و مذکور - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ١٠٢ - فصل يازدهم در سر استجابت دعا است و در آن دو تبصره است

يتفق فى بعض الناس ان تخلق فيه القوه المتخيله شديده جدا غالبه حتى انها لا تستولى عليها الحواس ولا تعصيها المصوره , و تكون النفس ايضا قويه لا يبطل التفاتها الى العقل و ما قبل العقل انصبابها الى الحواس . فهؤلاء يكون لهم فى اليقظه ما يكون لغيرهم فى المنام ( ٢٢١ ) ( ص ٣٦٦ج ١ ط ١ ) . بلكه به قول شيخ عارف صاحب( فصوص الحكم) در فص اسحاقى آن گويد( : بالوهم يخلق كل انسان فى قوه خياله ما لا وجود له الا فيها , و هذا هو الامر العام , و العارف يخلق بهمته ما يكون له وجود من خارج محل الهمه ولكن لا تزال الهمه تحفظه) الخ .

يعنى( : هر انسانى اعم از عارف به حقايق و صور از خواص , و غير او از عوام قادر است كه فقط در قوه خيال خود خلق كند نه در خارج آن , ولى عارف كامل متصرف در وجود با همت خود در خارج محل همت خلق مى كند و همواره همت حافظ آن مخلوق اوست) .

پس سر استجابت دعا را كه به اذن الله تكوينى در نفوس انسانى تحقق مى يابد از اينجا در ياب كه بر دعا و ذكر و ثواب و گناه تكوينا آثارى مترتب است , و اين امر مخالف با سنت جاريه الهى نيست هر چند در فهم نسبت ميان گناه مثلا با آثار سوء آن در بسيارى از موارد عاجزيم . و چون به روايات رجوع مى كنيم مى بينيم كه سفراى الهى مى فرمايند : حيوانات گوناگون صور ملكات انسانند و انسان منحرف مطابق ملكات زشتى كه اكتساب كرده است در قيامت , با صورى كه از آن ملكات مى باشند محشور مى گردد و به صورتهاى آن حيوانات در مى آيد , چنانكه انسان در صراط مستقيم نيز از ملكات حسنه اى كه كسب كرده است , صور ارواح طيبه و ملائكه عالين و مهيمين و سيماهاى شيرين دلنشين در صقع ذات او متحقق مى گردند و با آنها محشور خواهد بود , لذا بدن اخروى به مكسوب و مكتسب تقسيم مى گردد كه لها ما كسبت و عليها ما اكتسبت . و اين ابدان را انسان با خود از اين نشاه مى برد يعنى بذر و ريشه آنها در اينجا تحصيل شده است فافهم .