زیبا های اخلاق - حسین انصاریان - الصفحة ٢٣٨ - ٣ ـ ميانه روى به هنگام توانگرى و تهيدستى

لَهُ[١] .

براى اسراف كار سه نشانه است : آنچه را شأن او نيست مى خورد و آنچه را در خور او نيست مى پوشد و آنچه را سزاوار او نيست مى خرد .

امام صادق (عليه السلام) در روايتى مفصل مى فرمايد : ثروت و مال و مالكيتش ويژه ى خداست كه آن را نزد انسان به امانت گذاشته و به او اجازه داده تا بر اساس ميانه روى بخورد و بياشامد و بپوشد و ازدواج كند و بر مركب سوار شود و پس از اين امور به تهيدستان مؤمن سود رساند و به وسيله ى آن پريشانى و پراكندگى زندگى آنان را سر و سامان دهد ; پس كسى كه مال را اين گونه هزينه كند حلال خورده و حلال آشاميده و حلال سوار شده و حلال ازدواج كرده است و اگر جز اين عمل كند ، آن مال بر او حرام است . سپس فرمود : اسراف نكنيد ; زيرا خدا اسراف كاران را دوست ندارد . آيا به نظرت رسيده كه خدا انسان را نسبت به مالى كه در اختيارش قرار داده امين شمرده كه مركبى را به ده هزار درهم مى خرد در صورتى كه مركبى بيست درهمى براى او كافى است ، و خدمتكارى را كه به هزار دينار خريده در حالى كه خدمتكارى به قيمت بيست دينار براى او بس است . حضرت فرمود : اسراف كارى نكنيد كه خدا مسرفان را دوست ندارد[٢] .

اميرالمؤمنين (عليه السلام) در كلمات قصارش مى فرمايد :

الإسرافُ مَذمومٌ فِى كُلِّ شَىء إلاّ فِى أفعالِ البِرِّ[٣] .

اسراف و زياده روى در هر چيزى نكوهيده است مگر در كارهاى خير .

ألا وَإنَّ إعطاءَ هَذَا المالِ فِى غَيرِ حَقِّهِ تَبذيرٌ وَإسرافٌ[٤] .

[١] خصال : ١ / ٩٧ ، حديث ٤٥ ; بحار الانوار : ٧٢ / ٣٠٣ ، باب ٧٨ ، حديث ١ .

[٢] بحار الانوار : ٧٢ / ٣٠٥ ، باب ٧٨ ، حديث ٦ .

[٣] غرر الحكم : ٣٥٩ ، الفصل الاول ، ذم الاسراف ، حديث ٨١٢٠ ; هداية العلم : ٢٧٨ .

[٤] غرر الحكم : ٣٥٩ ، الفصل الاول ، ذم الاسراف ، حديث ٨١٢١ ; هداية العلم : ٢٧٨ ـ ٢٧٩ .