وهابيت، مبانى فكرى و كارنامه عملى - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٤٠٣ - پاسخ

كه بتهاى عرب جاهلى بودند ، و در آن ايام هنوز هم رسوبات جاهليت در ذهن مسلمانان وجود داشت ،و ـ لذا ـ گاه و بيگاه ناخودآگاه به آنها سوگند ياد مى كردند.

قرائن نشان مى دهد كه هر نوع سوگند مراد نيست بلكه سوگند به بتها و امثال آنها نهى گرديده است زيرا پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم)در حديثى چنين فرمود:

«من حلف فقال في حلفه باللات والعزّى، فليقل: لاإله إلاّ اللّه».[١]

«هر كس سوگند ياد كند و در آن بگويد به لات و عزى سوگند فوراً بگويد: لاإله الاّ اللّه».

اين حديث به ضميمه دو حديث پيشين، مى رساند كه هنوز رسوبات افكار دوران جاهلى در ذهن مسلمانان باقى بوده و گهگاه به سائقه عادت ديرينه، حتى بر طواغيت سوگند ياد مى كردند، و پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم)براى قلع اين عمل زشت آن جمله كلى را فرمود ولى «ابن عمر» آن را هم بر سوگند بر مقدسات و هم سوگند بر پدر مشرك تطبيق كرده است در حالى كه مقصود پيامبر همان دومى بوده است.

در پايان يادآور مى شويم هر چند سوگند خوردن به غير خدا جايز است، ولى در مقام قضاوت و داورى تنها سوگند بر خدا مى تواند عامل قطع نزاع باشد و سوگند به غير او، مايه فصل خصومت نيست و بر اين مطلب فقيهان تصريح كرده اند.[٢]