وهابيت، مبانى فكرى و كارنامه عملى - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣٣ - ٣ وهّابيّت پيشينه فكرى، كارنامه عملى

١

در بررسى گذشته«زمان، زندگى و انديشه ابن تيميّه» بر اين نكته انگشت تأكيد نهاديم كه: ابن تيميّه در عصرى مى زيست كه مسلمانان از شرق و غرب در معرض حمله مغولان و صليبيان قرار داشتند و «اتحاد بر پايه اصول مشترك اعتقادى»، نياز فورى وحياتى آنها بود.

در چنان وضعيّت دشوارى كه حقيقتاً «از منجنيق فلك، سنگ فتنه مى باريد»، حتى اگر (به فرض هم) بپذيريم كه منطق و سخن ابن تيميّه صد در صد درست بود، بيگمان بايد بگوييم كه او بدترين و نامناسبترين زمان و مكان را براى طرح آراء و نظريّات «تفرقه انگيز» خود انتخاب كرده بود. بگذريم از اين كه (همان طور كه در كلام بزرگان اسلام راجع به وى خوانديم و نيز بحثهاى مستدلّ آتيه نشان خواهد داد) در صحّت آن آراء ونظريّات نيز جاى هزاران حرف است

به هر روى، افكار ابن تيميّه از همان روز نخست توسط انديشمندان بزرگ مسلمان در بوته نقد قرار گرفت و آن نقدهاى مستدلّ و كوبنده، مكتب وى را به سرعت مطرود و منزوى ساخت. مع الوصف حدود ٥ قرن پس از ابن تيميّه، آراء وى توسط فردى موسوم به محمد بن عبدالوهّاب از زاويه انزوا و گمنامى بدر آمد و با ترويج آن به قوّه شمشير، موجى نو از تفرقه وكشتار بين مسلمانان به راه افتاد.