نگارنده مى‌گويد: اگر مقصود اين بود، نه چيزى از كلام ايشان راست مى‌افتاد، نه عبارتهايى كه در كلام او آمده، با يكديگر سازگار مى‌آمد، نه دليلى به سود او بر پا بود و تقريباً چنين مى‌شد كه آنچه را موافق گواه آورده، مخالف نظر وى شود و آنچه را مخالف گواه آورده، موافق نظر او شود. حتى در چنين صورتى، اصلاح طرح مسأله ، بدين شكل، درست در نمى‌آيد. اينك شرح اين سخن: او مى‌نويسد:

«اگر هلال، پيش از ظهر ديده شود، به شب گذشته تعلق دارد.» طرح مسأله ، به چنين صورتى، اصولاً نادرست است؛ چه مى‌بايست در ادامه سخن، مى‌نوشت:

«و اگر پس از زوال، ديده شود، متعلق به شب آينده است.»

همان گونه كه در گفتار ساير فقيهان [كه چنين نظرى دارند ] اين گونه آمده است.

وى، در ادامه مى‌نويسد:

«و همين نيز، فتواى اصحاب ماست.» از ديدگان نگارنده، چنين چيزى صحت ندارد؛ زيرا مى‌بينيد كه علامه در تذكره مى‌نويسد:

«ديدن هلال، پيش از ظهر، اعتبارى ندارد».

برخى گفته‌اند: اگر هلال، پيش از ظهر ديده شود، از آنِ شب گذشته است و اگر پس از ظهر ديده شود، از آنِ شب آينده است.

ثورى و ابو يوسف، به همين نظر گراييده‌اند.

آنچه من برمى‌گزينم، نظر بيشتر علماى ماست، مگر اندكى كه از آن جدا شده‌اند و ما آنان را نمى‌شناسيم.

شافعى نيز، همين ديدگاه را برگزيده است.

اگر هلال، در روز سى‌ام ديده شود، از آنِ شب آينده است، خواه پيش از زوال ديده شود، خواه پس از آن.

بر اين پايه، اگر آنچه ديده شده، هلال رمضان باشد، بر مردم لازم نيست آن روز را روزه بگيرند و اگر هلال ماه شوّال باشد، روزه گشودن بر ايشان جايز نيست، مگر پس از غروب خورشيد، اين نظر همه