سياسى - دينى ايشان حضورى گسترده داشته است. اما شايد بتوان گفت طرح روشن و تدوين يافته آن، در يك سال اخير حيات ايشان به وقوع پيوست. از نيمه دوم سال ١٣٦٦، برخى از پرسشهاى فقهى - اجتماعى از آن حضرت انجام شد كه پاسخهاى روشن و توجه برانگيز ايشان، فضاى نو در حيات فقهى آفريد. مهم‌ترين آن پرسشها، عبارتند از:

نظريه مالكيت و استخراج معادن(٣/٨/٦٦).

تبيين دقيق حد و اختيارات دولت اسلامى(١٩/٩/٦٦) (٢٦/٩/٦٦) ترسيم ولايت مطلقه فقيه (١٦/١٠/٦٦).

به مرور، پاره‌اى از برخوردها و نيز گفت و گوها، سبب شد كه امام خمينى، به طرح ديدگاههاى عام‌تر خود بپردازند. از جمله در پاسخ نامه يكى از اعضاى دفتر استفتا، اظهار كرد:

«بالجمله آن گونه كه جناب عالى از اخبار و روايات برداشت داريد، تمدن جديد به كلى بايد از بين برود و مردم كوخ نشين بوده و يا براى هميشه در صحراها زندگى نمايند.»

اظهار نظر ديگر امام، يك ماه بعد، انجام گرفت. ايشان، در نامه‌اى كه به منشور تحكيم برادرى جناحهاى سياسى شهرت يافت، اظهار داشت:

«همين جاست كه اجتهاد مصطلح در حوزه‌ها كافى نمى‌باشد، بلكه يك فرد اگر اعلم به علوم معهود حوزه‌ها باشد، ولى نتواند مصلحت جامعه را تشخيص دهد و يا نتواند افراد صالح و مفيد را از افراد ناصالح تشخيص دهد و به طور كلى در زمينه اجتماعى فاقد بينش صحيح و قدرت تصميم‌گيرى باشد، اين فرد در مسائل اجتماعى و حكومتى مجتهد نيست.»

نظرگاه فوق، بيانى روشن و بى‌ابهام بود . ايشان در اين پيام، اجتهاد در مسائل فردى را ملازم با اجتهاد در مسائل اجتماعى نديده و بين آن دو، جدايى مى‌افكند. سپس به طرح بيست و دو مسأله فقهى مى‌پردازد كه زمان و مكان، به پيدايش آن و يا ضرورت تحول فهم از آن انجاميده است.