٤. شناسايى شيوه‌هاى بهره‌ورى از اين اصل، در راه بالندگى فقه و فقاهت و اجرا و پياده كردن احكام شريعت. توفيق كنگره در برآوردن انتظارهاى رهبرى، چه اندازه بوده است، نظرها و قضاوتهاى گوناگونى در اين باره وجود دارد. شمارى از بزرگان، اين كنگره را آغاز يك تحول فكرى در حوزه دانسته‌اند.

شمارى ديگر، ثمره آن را از مرزشناسايى محط بحث و بيان شبهه‌ها فراتر نديدند.

كسانى هم اين ديدگاه بلند را بر نتابيدند و به تناقض صدر و ذيل گفتار خويش گرفتار شدند. قضاوت صحيح در اين باب مقال و مجالى ديگر مى‌طلبد. دستاوردهاى مكتوب كنگره، گواه خوبى است بر ارزيابى و توفيق آن.

گام بعدى

امّا آنچه مسلم مى‌نماد، اين سرآغاز راه است. اگر در اين گردهمايى علمى، ديدگاه امام تبيين و مرزبندى شده باشد و مراد امام به روشنى باز و شناخته شده باشد و طرح و رفع شبهه‌ها و اشكالها انجام گرفته باشد باز هم گام تكميلى و اساسى آن باقى است.

راه كارهاى بهره‌ورى از اين اصل، در بالندگى فقه، تعيين جايگاه اين ديدگاه در دستگاه اجتهاد و استنباط، قرار دادن اين ديدگاه در متن دروس اصول و فقه، چگونگى استفاده از اين مهم در پيچيدگيهاى فكرى و اجرايى نظام اسلامى و اسلامى كردن نظامات پيچيده جامعه امروز، گشودن شريعه كوثر وحى فرا روى جامعه‌هاى دينى، با زبان و منطق عصرى و ... گامهاى بعدى است كه بايد پى‌گرفته شود، تا به يارى خدا و كمك از روح بلند امام راحل، قدس سره، شاهد بارش زلال ابر حيات‌بخش فقاهت بر سرزمينهاى اسلامى و شكوفايى تمدّنى نو برخاسته از گواراى كوثر وحى باشيم.

ان شاء اللّه‌