پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٠٦ - سفر آخرت

بلكه يقيناً چنگال مرگ شما را به كام خود خواهد كشيد. سرانجام يك روز ما را درخواهد يافت؛ لابُدَّ اَنَّهُ يُدْرِكُكَ يَوْما. اين جاست كه گاه ما آمادگى مرگ را داريم و براى مردن مشكلى نداريم؛ يعنى آنچه براى آخرت لازم داشته‌ايم، انجام داده‌ايم و حساب ما پاك و صاف است، ولى مشكل آن زمان بروز مى‌كند كه در حال مرگ هيچ آمادگى نداشته باشيم و يا اصلا دوست نداشته باشيم كه در آن حال بميريم. بنابراين حال كه نمى‌دانيم مرگ چه زمانى گريبان ما را خواهد گرفت، سعى كنيم هميشه به گونه‌اى باشيم و رفتار نماييم كه اگر در اين حال مرگ ما فرا رسيد، ناراحت نباشيم و حساب ما پاك و صاف باشد و بدهكارى‌هاى خود به خداوند سبحان و مردم را ادا كرده و نماز و روزه قضايى خود را به جا آورده باشيم. پس نگذاريم بدهكارى‌ها بماند كه اگر مرگ فرا رسد يك لحظه هم مهلت نداريم. بدهى خويش را پرداخت و نماز قضاى خود را بخوانيم و يا روزه قضاى خود را بگيريم. هميشه آماده مردن و مرگ باشيد. مبادا در حال معصيت و يا زمانى كه هنوز آمادگى نداريد و از گناهان و معاصى توبه نكرده‌ايد مرگ فرا رسد. بپرهيزيد از اين كه در حالى مرگ شما را دريابد كه دوست نداريد در آن حال بميريد، و چون نمى‌دانيد كه چه زمانى مرگ مى‌آيد، پس هميشه بايد اين آمادگى را در خود حفظ كنيد: فَكُنْ مِنْهُ عَلى حَذَر اَنْ يُدْرِكَكَ عَلى حال سَيِّئَة قَدْ كُنْتَ تُحَدِّثُ نَفْسَكَ مِنْها بِالتَّوْبَةِ فَيَحُولُ بَيْنَكَ وَ بَيْنَ ذلِكَ؛ مبادا مرگ شما را در حالى دريابد كه آمادگى نداريد و با خود مى‌گفتيد: در آينده از معاصى توبه خواهيم كرد. و حال آن كه مرگ رسيده و بين شما و توبه جدايى اندازد. در نظر داشتيد بعد از اين گناه توبه كنيد و با خود مى‌گفتيد حالا كه به اين گناه مبتلا شدم و شيطان بر من غالب شده، در آينده توبه مى‌كنم! امّا از كجا مى‌دانيد در حالى كه مبتلا به معصيت هستيد مرگ فرا نرسد و اجازه و فرصت توبه نمودن داشته باشيد؟! پس بترسيد از اين كه در حالى مرگ فرا رسد كه دوست نداريد در آن حال بميريد و انتظار داريد فرصتى فراهم آيد كه گذشته را جبران و از گناهان خود توبه نماييد. اگر چنين شد؛ يعنى غفلت و مسامحه كرديد و توبه را به تأخير انداختيد و قضاى واجبات ترك شده را انجام نداديد و بدهكارى‌ها را نپرداختيد و حساب خود را با ديگران تصفيه ننموديد و مرگ فرا رسيد و فرصت توبه و جبران گذشته را نداد، آن وقت چه كسى را ملامت خواهيد كرد؟ به يقين كسى جز خود را نبايد ملامت كنيد؛ چون خودتان خويشتن خويش را تباه كرده‌ايد: فَاِذاً اَنْتَ قَدْ اَهْلَكْتَ نَفْسَك، و از كس ديگرى نبايد گله نماييد.