پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٢٥ - ادب معاشرت

 

ادب معاشرت

بسم اللّه الرّحمن الرّحيم

يا بُنَىَّ تَفَهَّمْ وَصِيَّتِى وَاجْعَلْ نَفْسَكَ مِيزاناً فيِما بَيْنَكَ وَبَيْنَ غَيْرِكَ، فَاَحْبِبْ [وَ أَحِب ]لِغَيْرِكَ ما تُحِبُّ لِنَفْسِكَ وَاكْرَهْ لَهُ ما تُكْرِهُ لَها! لا تَظْلِمْ كَما لا تُحِبُّ أَنْ تُظْلَمَ وَ أَحْسِنْ كَما تُحِبُّ اَنْ يُحْسَنَ اِلَيْكَ! وَاسْتَقْبِحْ لِنَفْسِكَ ما تَسْتَقْبِحُهُ مِنْ غَيْرِكَ، وَارْضَ مِنَ النّاسِ ما تَرْضى لَهُمْ مِنْكَ! وَلا تَقُلْ بِما لا تَعْلَمُ، بَل لا تَقُلْ كُلَّ ما تَعْلَمُ وَلا تَقُلْ ما لاتُحِبُّ اَنْ يُقالَ‌لَكَ![١] وَاعْلَمْ أَنَّ الإِعْجابَ ضِدُّ الصَّوابِ وَ آفَةُ الأَلْبابِ[٢] [ وَاسْعَ فِي كَدْحِكَ وَلا تَكُنْ خازِناًلِغَيْرِكَ!] وَ إِذا هُدِيتَ لِقَصْدِكَ فَكُنْ أَخْشَعَ ما تَكوُنُ لِرَبِّكَ!

پسركم، سفارش مرا درك كن و خود را ميان خويشتن و ديگران ميزان در نظر آور؛ پس آن‌چه براى خود، دوست مى‌دارى براى غير خود نيز دوست بدار و آن‌چه براى خود نمى‌پسندى براى ديگران نيز مپسند! ستم مكن همان‌گونه كه دوست ندارى به تو ستم شود و نيكى كن همچنان‌كه دوست دارى به تو نيكى كنند! زشت بشمار براى خود آن‌چه را از غير خودت زشت مى‌دانى و از مردم براى خود چيزى را بپسند كه خودت در حق آنان مى‌پسندى! مگو آنچه را نمى‌دانى، بلكه هر چيزى را كه مى‌دانى هم مگو و مگو آن‌چه را دوست ندارى به تو بگويند! تو نيز به ديگران مگو بدان كه خودپسندى خلاف حق و آفت خردهاست! [و سخت بكوش و خزانه‌دار ديگران مباش!] و چون راه خويش يافتى، تا توانى در برابر پروردگارت فروتن باش!

---

[١] دربرخى نسخه‌ها اين عبارت چنين آمده: «ولا تقل ما لاتعلم بل لاتقل كلّ ماعلمت مما لاتحبّ ان يقال لك». [٢] در بعضى نسخ بعد از عبارت آفة‌الالباب اين جمله اضافه شده كه «فاسع فى كدحك ولا تكن خازناً لغيرك»؛ يعنى سخت بكوش و خزانه‌دار ديگرى مباش. ‌